မိုဘိုင္းဖုန္းတစ္လံုးရဲ႕ အသံုးဝင္မႈ

ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ လူအမ်ား စုဟာ မိုဘိုင္းဖုန္းတစ္လံုးရဲ႕ အသံုးဝင္မႈ လွ်ဳိဝွက္ေတြကုိ 
သိရွိသူေတြ အလြန္ နည္းပါးေန ပါတယ္။ကုိင္ေန တဲ့ လူအမ်ားစုဟာ ဖုန္း တစ္လုံးရဲ႔ အသုံးဝင္မႈ
ကုိ အမ်ား အားျဖင့္Camera, Music, Bluetooth, FM, Radio. Alarm နဲ႔ Game အစရွိတာ
ေတြ ေလာက္သာအသုံးျပဳေနၾကတာမ်ားပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ဒီထက္ပုိျပီးအသုံးဝင္မႈနဲ႔ လွ်ဳိ႔ခ်က္ အနည္း ငယ္ကုိ ေဖာ္ျပေပးလုိက္ပါတယ္။

(၁) အေရးေပၚ ကြန္ရက္ရွာရန္
Keypad ကို Locked လုပ္ထား ရင္ေတာင္ မိုဘိုင္းဖုန္းေတြဟာ ၁၂၂ ဆိုတဲ့
နံပါတ္ကိုႏွိပ္လို႔ရတာ ေတြ႕ရ ပါတယ္။ ဒီနံပါတ္ဟာ တစ္ကမၻာလံုး
ဆိုင္ရာႏိုင္ငံတကာ အေရးေပၚဖုန္းနံ ပါတ္ျဖစ္ပါတယ္။ မိုဘိုင္းဖုန္းေတြရဲ႕
ဆက္သြယ္မႈ ဧရိယာထဲ မွာရွိရင္ ဒီနံပါတ္ ကို ႏွိပ္လိုက္တာနဲ႔
ဖုန္းဟာအနီးဆံုး ဆက္သြယ္မႈကြန္ရက္ကို အလိုေလ်ာက္ ရွာမွာျဖစ္ ပါတယ္။
ဒီနံပါတ္ဟာမိုဘိုင္း ဖုန္းရဲ႕ခလုတ္ေတြကို ပိတ္ထားရင္
ေတာင္ႏွိပ္လို႔ရေနမွာျဖစ္ပါတယ္။

(၂) ဘက္ထရီ အေရးေပၚ အားကုန္ရင္
မိုဘိုင္းဖုန္းေတြမွာ ဖုန္းအသံုး ျပဳရင္း ဘက္ထရီအားနည္းလာၿပီဆို ရင္
*3370# ကိုႏွိပ္လိုက္တာနဲ႔ ဖုန္း ေတြမွာအေရးေပၚသံုးဖို႔ခ်န္ထားတဲ ့
ဓာတ္အားကို ျပန္ဖြင့္ေပးမွာျဖစ္လို႔ ဖုန္းမွာ ဘက္ထရီထက္ဝက္အားျပန္
ျပည့္လာတာကိုေတြ႕ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္မိုဘိုင္းဖုန္းဘက္
ထရီ အားျပန္ျဖည့္တဲ့အခါမွာ သာမာန္နဲ႔ အေရးေပၚသံုး ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးအတြက္
ဘက္ထရီအားကို အလိုေလ်ာက္အား ျပန္ျဖည့္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းဟာ
လူအမ်ားစုအတြက္ အသံုးဝင္ေစမယ့္ အခ်က္တစ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။


(၃) ကားေသာ့က်န္ခဲ့ရင္
အေဝးထိန္း စနစ္ တပ္ဆင္ထား တဲ့ ကား အသံုးျပဳသူ ေတြအတြက္ ကား ထဲမွာ
ေသာ့က်န္ခဲ့ျခင္း၊ အပိုေသာ့တစ္ ေခ်ာင္းအိမ္မွာ က်န္ရွိေန ျခင္းျဖစ္ေပၚ
ႀကံဳလာပါက မိုဘိုင္းဖုန္း တစ္လံုးရွိ႐ံုနဲ႔ အဆင္ေျပ တာကို ေတြ႕ရမွာပါ။
အသံုး ျပဳပံုကေတာ့ အိမ္မွာ ရွိတဲ့လူတစ္ ေယာက္ဖုန္းကို
မိမိမိုဘိုင္းဖုန္းနဲ႔ လွမ္းေခၚၿပီး တစ္ဖက္လူနဲ႔အဆက္အ သြယ္ရရင္
အိမ္ကလူကို ကားေသာ့ ဖြင့္တဲ့ခလုတ္ကို ဖုန္းအနားကပ္ၿပီးႏွိပ္
ခိုင္းလိုက္႐ံုနဲ႔ ကားတံခါး ပြင့္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိရဲ႕
ဖုန္းကိုေတာ့ ကား နားမွာ ထားရွိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္း ဟာ မိမိအတြက္
ပင္ပန္းမႈမရွိပဲ အဆင္ ေျပေစမယ့္နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္ပါ
တယ္။

(၄) မုိဘုိင္းဖုန္း အခုိးခံရရင္
မိမိရဲ႕မိုဘိုင္းဖုန္းဟာ က်ေပ်ာက္ ျခင္း၊ ေမ့က်န္ျခင္းနဲ႔ အခိုးခံရျခင္းအ
စရွိတဲ့ အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ ေပ်ာက္ဆံုးသြားလို႔ ျပန္မရႏိုင္ေတာ့
ဘူးဆိုရင္ အဲဒီဖုန္းကတ္ကို ဖ်က္ဆီး ျပစ္လို႔ရပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး အေနနဲ႔
ဖုန္းရဲ႕နံပါတ္စဥ္သိဖို႔ *#06# ကိုႏွိပ္ပါ။ အဲဒီအခါ မွာ
ဂဏန္း(၁၅)လံုးေပၚလာမွာျဖစ္ပါ တယ္။ အဲဒီဂဏန္းေတြဟာ မိမိဖုန္း
ရဲ႕သီးသန္႔နံပါတ္ေတြပါ။ ဒီဂဏန္းေတြ ကို ပထမဆံုးသိရွိထားဖို႔ေတာ့ လိုအပ္
မွာပါ။ ကိုယ့္ဖုန္းေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ ေန႔မွာ ျမန္မာ့ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္း
ကိုဖုန္းဆက္ၿပီး ကုတ္နံပါတ္ေျပာ၍ ဖုန္းပိတ္ခိုင္းႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို္႔
ခိုးသူဟာ Simcard ကို မထုတ္ရ ေသးခင္ တိုင္တန္းမယ္ဆိုရင္ Simcard ေရာ
ဖုန္းကိုပါ Disable လုပ္ ႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ မိမိဖုန္းထဲက ဖုန္းနံပါတ္
စာရင္းေတြကို တျခားသူမသိေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

(၅) Nokia ရဲ႔ ဖုန္းကုတ္နံပါတ္
မိုဘိုင္းဖုန္းေတြရဲ႕ကုတ္နံပါတ္ ေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုတူညီမႈမရွိၾက ပါဘူး။
ဒါေပမဲ့ Nokia ဖုန္းအသံုးျပဳ မယ့္သူေတြအတြက္ ကုတ္နံပါတ္ေတြ ကို
ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

 ကုတ္ နံပါတ္ေတြအေနနဲ႔

- IMEI (International Mobile
Equipment Identity) ကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ *#06# ကိုႏွိပ္ၿပီး
ၾကည့္႐ႈႏိုင္ပါတယ္။

 -LCD Display ကိုပိုၿပီးရွင္းလင္းျပတ္
သားစြာျမင္ခ်င္တတယ္ဆုိရင္ *#67705646# ကိုႏွိပ္ၿပီးၾကည့္႐ႈႏိုင္ ပါတယ္။
ဖုန္းမွာအသံုးျပဳထားတဲ့ ဟန္းဆက္ရဲ႕ ေဆာ့ဖ္ဝဲ Version ကို
ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ *#0000# ကို ႏွိပ္ၿပီးၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

 -Bluetooth device ေတြရဲ႕တည္ေနရာကိုၾကည့္ခ်င္ တယ္ဆိုရင္ *#2820# ကိုႏွိပ္ၿပီး
ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

  -ဖုန္းရဲ႕ထုတ္လုပ္တဲ့ အခ်ိန္၊ ထုတ္လုပ္ခဲ့တဲ့ Serial Number ႏွင့္
ဖုန္းကိုေနာက္ဆံုးဘယ္အခ်ိန္ မွာျပဳျပင္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအ ရာနဲ႔
ဖုန္း lifetime ကိုသိရွိလိုရင္ေတာ့ *#92702689#
ကို႐ိုက္ႏွိပ္ႏို္င္ပါတယ္။

 -မွတ္သားထားေသာဖုန္းနံပါတ္မ်ားကို (Contact Delete)
ေခ်ဖ်က္ခ်င္ပါက *# 3925538# ကို ႏွိပ္ၿပီး ဖ်က္ႏိုင္ပါတယ္။

 Series 60
 ဖုန္းေတြအတြက္ေတာ့ *# 737092 5538# ကိုႏွိပ္ၿပီး ဖုန္းကို reset lock
လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ဖုန္းျပန္တက္ လာတဲ့အခ်ိန္မွာ defult code 12345
ကို႐ိုက္ထည့္လိုက္ရင္ ဖုန္းျပန္ပြင့္သြား မွာျဖစ္ပါတယ္။

 

Forwardေမးကေနတဆင္႕ကိုေအာင္ေအာင္ပို႕ေပးထားတာကိုျပန္လည္မွ်ေ၀ေပးလိုက္ပါတယ္။

Read more »

အြန္လိုင္းေပၚမွ အခမဲ့ပညာရတနာသိုက္မ်ား

ဒါေလးကေတာ႕ကိုတင္ညႊန္႕ရဲ႕ပို႕စ္ေလးပါ။မသိေသးသူမ်ားအားျပန္လည္မွ်ေ၀လိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

မူႀကိဳမွသည္ ဘြဲ႔ရတဲ့အထိ ပညာလမ္းေၾကာင္းကို ျပန္ေလ့လာၾကည့္ရင္ အလြန္ခက္ခဲ ပင္ပန္းတယ္လို႔ ထင္ရတယ္။ ဒီေန႔ ေခတ္ပညာေရးက မိဘေရာ၊ ေက်ာင္းသားပါ ေအးေအးသက္သာေနရတဲ့ေခတ္မဟုတ္ ပါဘူး။ ပညာဆိုတာကို မရ ရေအာင္ယူေနၾကရတာကလည္း ပညာဗဟုသုတ အသိဥာဏ္ျပည့္၀ၿပီး ဘ၀မွာရပ္တည္ႏိုင္ေအာင္ ဆိုတာထက္၊ အလုပ္အကိုင္ရေအာင္ဆိုတဲ့ ဦးတည္ခ်က္ကမ်ားေနတာကလည္း ဘ၀င္မက်စရာပါ။ အစဥ္အလာပညာေရးရဲ႕ လမ္းေၾကာင္းအဆံုးဟာ အလုပ္ျဖစ္ေနၿပီး၊ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ဘ၀ရပ္တည္လို႔ရသြားရင္ ပညာဆိုတာ လမ္းဆံုးသြားတတ္ပါတယ္။ အလုပ္ရၿပီးခ်ိန္မွာမွ ပညာ လမ္းေၾကာင္း ကို ျပန္သြားမယ္၊ ပညာျပန္သင္မယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးမ်ဳိးေတြလည္း နည္းၾကပါတယ္။ ပညာအခြင့္အလမ္းဆိုတာ ယူခ်င္ရင္ရႏိုင္တဲ့၊ ယူခ်င္သူကို ေပးႏိုင္တဲ့အေနအထားမ်ဳိးကို ျဖစ္ေနရလိမ့္မယ္။ ပညာေရးဆိုတာ အခ်ိန္ မေရြး၊ ေနရာမေရြး၊ အသက္အရြယ္မေရြး ရွာမွီးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ထားရမယ္။
ပညာေရးကို ဘြဲ႔ရၿပီးတာနဲ႔ လမ္းဆံုးလို႔ သေဘာမထားခ်င္သူေတြအတြက္၊ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ပညာဆံုးခန္းမတိုင္မီ အလုပ္ထြက္ၿပီး လုပ္ေနရသူေတြအတြက္ ပညာလမ္းေၾကာင္းဆက္စရာ နည္းလမ္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
ကုိယ့္ဘ၀အတြက္ ေရွ႕ဆက္ရမယ့္ တက္လမ္းတစ္ခုအေနနဲ႔ျဖစ္ေစ၊ အခြင့္အလမ္းတစ္ခုအေနနဲ႔ျဖစ္ေစ အခမဲ့ သင္ၾကားေလ့လာႏိုင္တဲ့ ပညာလမ္းေၾကာင္းေတြရွိေနပါတယ္။ ခုေခတ္မွာ တကၠသိုလ္ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ပညာေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြက အခမဲ့ အြန္လိုင္းပညာေရး၊ သင္တန္းေတြကို ဖြင့္လွစ္သင္ၾကားေပးလာၾကတယ္။  အြန္လိုင္းပညာေရးဆိုတာ ျပဌာန္းခ်က္ သင္ခန္းစာေတြ၊ ေလ့က်င့္ခန္းေတြ၊ လမ္းၫႊန္မႈေတြ၊ ဖတ္စာအုပ္ ေတြနဲ႔ အခိုင္အမာဖြဲ႔စည္းထူေထာင္လာၾကတာကိုလည္း သတိထားမိတယ္။
အခမဲ့ပညာသင္ၾကားေရးေၾကာင့္ အိုးမကြာ၊ အိမ္မကြာ၊ အလုပ္အကိုင္မကြာနဲ႔ ဘြဲ႔ရသူေတြရွိလာၿပီ။ ပိုက္ဆံ အကုန္အက် သက္သာစြာနဲ႔ ပညာရွာႏိုင္တာဟာ နည္းပညာေၾကာင့္လို႔ေျပာရမွာပါ။ မရွိေသးသူေတြက အသစ္ရွာႏိုင္တယ္၊ ရွိၿပီးသားသူေတြကလည္း မရေသးတာ ထပ္ရွာႏိုင္တယ္။ ဒါဟာ အြန္လိုင္းပညာေရးရဲ႕ အႏွစ္သာရလို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ ပိုက္ဆံမရွိလို႔ ပညာမသင္ႏိုင္ဘူးဆိုတာေတြ၊ အခ်ိန္မရလို႔ ပညာမသင္ၾကား ႏိုင္ဘူးဆိုတာေတြ ေခတ္သစ္မွာ လာမေျပာပါနဲ႔ေတာ့။ အြန္လိုင္းေပၚမွာ အခမဲ့ e-book ေတြ၊ အခမဲ့ သင္ယူႏိုင္တဲ့  ပညာဘဏ္တိုက္ေတြ ရွိေနပါတယ္။

Code Year (http://codeyear.com/)


ကြန္ပ်ဴတာ programming ဘာသာရပ္ကို သင္ၾကားဖို႔ မလြယ္ပါဘူးလို႔ မေျပာပါနဲ႔။ Code Year က တစ္ႏွစ္ အတြင္း အေျခခံ ပ႐ိုဂရမ္းမင္းဘာသာရပ္ကို တတ္ေျမာက္ေစရမယ္လို႔ အာမခံထားတယ္။ ကိုယ္ပိုင္ website ေတြနဲ႔ ကိုယ္ပိုင္ application ေတြ ေရးႏိုင္ဖို႔ code ေတြ ေလ့လာႏိုင္စရာ အမ်ားႀကီးေပးထားတယ္။ Code Year နဲ႔ ပ႐ိုဂရမ္မာျဖစ္သြားသူေပါင္း ခုဆိုရင္ ၃၅၅၈၈၀ ဦးေတာင္ရွိသြားၿပီ။ အဲဒီအထဲမွာ နယူးေယာ့ခ္ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ မိုက္ကယ္ ဘလြန္းဘတ္ေတာင္ပါတယ္။ ေန႔စဥ္ ၀င္လာၿပီး ေလ့လာေနသူေတြလည္း မနည္းဘူး။ Code Year ကို ဖန္တီးသူေတြက နယူးေယာ့ခ္ၿမိဳ႕ အေျခစိုက္ Codeacademy ကျဖစ္တယ္။ ပ႐ိုဂရမ္မင္း ဘာသာရပ္ကို အေျခခံကစၿပီး ေလ့လာသင္ယူႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ေပးေနတယ္။
ဒီ site မွာေပးထားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြက သင္ၾကားသူနဲ႔ သင္ယူသူ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္သင္ယူေနရတဲ့ ပံုစံနဲ႔ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္တိုင္က မသိနားမလည္တဲ့ code ေတြကို ေလ့လာေနရတဲ့ ပံုစံမေပါက္ဘူး။ အေရး မပါတာေတြကိုလည္း ေ၀့၀ိုက္သင္မေနဘူး။ ခုမွစၿပီး ပ႐ိုဂရမ္းမင္းကို ေလ့လာသူေတြ အတြက္  JavaScript နဲ႔စၿပီး ရင္းႏွီးေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ အဓိက ကေတာ့ ေလ့က်င့္ခန္းေတြမ်ားမ်ားလုပ္၊ မ်ားမ်ား သင္ယူတဲ့ စနစ္ပဲ။ ပထမဦးဆံုး သင္ခန္းစာႏွစ္ခုကို ၿပီးတာနဲ႔ က်န္သင္ခန္းစာေတြကိုပါ ဆက္ၿပီး ေလ့လာခ်င္ ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ အခမဲ့ဆိုေတာ့ ခ်က္ခ်င္း၀င္ၿပီး စမ္းၾကည့္လိုက္ေစခ်င္တယ္။

W3Schools (http://www.w3schools.com/)

Web developer ေတြအတြက္ အင္တာနက္မွာ အႀကီးဆံုးလိုင္းတစ္ခုပါ။ Web developer မွာ အေျခခံ ရွိသူေတြကို ပိုၿပီး ေတာက္ေျပာင္သြားေအာင္ ပြတ္တိုက္ေပးႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ပိုင္ website တစ္ခုျဖစ္ေအာင္ ေရးခ်င္သူေတြအတြက္ စမ္းသပ္ႏိုင္တဲ့ေနရာ တစ္ခုလို႔လည္း ဆိုႏိုင္တယ္။
ဒီ site ထဲမွာ ေလ့က်င့္စရာ tutorial ေတြ၊ ရည္ၫႊန္းကိုးကားစရာေတြ အမ်ားႀကီးထည့္ေပးထားတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ HTML, CSS, XML, JavaScript, PHP, SQL စတဲ့ ပ႐ိုဂရမ္းမင္း သင္ခန္းစာေတြ အမ်ား ႀကီးထည့္ထားတယ္။ ဒီလိုင္းက Code Year လို အေျခခံေလာက္သင္တာမဟုတ္ဘူး။ အတိအက် သင္ခန္းစာ ေတြကို ေလ့လာႏိုင္ေအာင္ ျပည့္စံုစြာ စီစဥ္ေပးထားတယ္။
ဥပမာ HTML သင္ခန္းစာမွာ ဘာသာရပ္အလိုက္ က႑ေတြခြဲထားတယ္။ အေျခခံ ကစၿပီး XHTML အဆင့္အထိ တက္သြားႏိုင္တယ္။ ဘာသာရပ္တိုင္းအတြက္ ရည္ၫႊန္း reference ေတြကို အျပည့္ ေပးထားတာေၾကာင့္ ဆက္ၿပီးေလ့လာစရာ လမ္းေၾကာင္းေတြ ပြင့္သြားလိမ့္မယ္။ ကိုယ့္အေနအထားက ပ႐ိုဂရမ္းမင္းမွာ ဘယ္ေလာက္အဆင့္ရွိေနမွန္း မသိရင္လည္း မပူပါနဲ႔။ သူ႔မွာေပးထားတဲ့ ပေဟဠိေတြကို ေျဖၾကည့္လိုက္ပါ။ ကိုယ့္အဆင့္ကို သိသြားပါလိမ့္မယ္။
Coding language ေတြကို ေလ့လာသင္ယူမႈၿပီးေျမာက္သြားၿပီဆိုရင္ လက္မွတ္တစ္ခုရႏိုင္ပါတယ္။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စာေမးပြဲေၾကးကိုသြင္းၿပီး စာေမးပြဲေျဖရင္ လက္မွတ္တစ္ခု ထုတ္ေပးတယ္။ စာေမးပြဲမွာ အနည္းဆံုး ၇၅ မွတ္ေတာ့ ရေအာင္ေျဖဖို႔လိုတယ္။ ေျဖရမယ့္ ေမးခြန္းက ၇၀ ခုပါ။ မွားမွန္ေရာေထြး အမွန္ေရြးရတဲ့ စနစ္နဲ႔ ေျဖရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အမွတ္ ၉၅ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ အထက္ရရင္ ထူးခြၽန္ဘြဲ႔ (Excellency Degree) လက္မွတ္ထုတ္ေပးတယ္။

TED (http://www.ted.com/)

Ted Talk ထဲ၀င္ၿပီးေတာ့ တစ္ခုခုေလာက္ ျမည္းစမ္းၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီ site ထဲမွာ နည္းပညာ၊ ေဖ်ာ္ေျဖေရး၊ ဒီဇိုင္း သံုးမ်ဳိးကို ေလ့လာႏိုင္မယ္။ ၁၉၈၄ ခုႏွစ္ ေလာက္က Macintosh ကြန္ပ်ဴတာသ႐ုပ္ျပပြဲ ေတာင္ေတြ႔ႏိုင္တယ္။ ဒီ site ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္တစ္ခုက ဆုရရွိသူေတြရဲ႕ မိန္႔ခြန္းစကား ေပါင္း ၁၁၁၄ ခုကို ထည့္သြင္းေပးထားတယ္။ အပတ္စဥ္လည္း အသစ္ေတြ ထပ္ျဖည့္ေပးထားတယ္။ ဒီ အထဲက ဗီဒီယို႐ိုက္ ကြက္ေတြက လိုင္စင္ယူထားတာေတြျဖစ္လို႔  ရွယ္ယာျပန္လုပ္ႏိုင္သလို၊ တစ္ေနရာရာကို ျပန္ၿပီးေတာ့ ပို႔လို႔ လည္းရတယ္။
ဒီလိုင္းမွာ ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြကို စိတ္၀င္စားဖြယ္နားေထာင္ႏိုင္တယ္။ နည္းပညာ၊ ဒီဇိုင္းပညာ၊ သိပၸံ၊ ယဥ္ေက်းမႈစတာေတြကို အနည္းဆံုး ၁၈ မိနစ္စာေလာက္ နားေထာင္ၿပီး ဗဟုသုတယူႏိုင္တယ္။ Past Present ဆိုတဲ့က႑မွာ မိုက္ခ႐ိုေဆာ့ဖ္က ေဘဂိတ္စ္၊ Google ကိုထူေထာင္တဲ့ လာရီ ပိတ္ဂ်္နဲ႔ ဆာေဂး ဘရင္း၊ ႏိုဗယ္ဆုရသူေတြ၊ Amazon က ဂ်က္ဖ္ ဘီဇို႔စ္၊ စတီဖင္ ေဟာ့ကင္း၊ ဘီလ္ ကလင္တန္နဲ႔ ဂ်ိမ္း ဂြတ္ေဒါတို႔ရဲ႕ ေျပာစကားေတြကိုလည္း စုေဆာင္းေပးထားတယ္။

Massachusetts Institute of Technology (http://ocw.mit.edu/index.htm)

တကၠသိုလ္အဆင့္ စာေရး၊ စာဖတ္စြမ္းရည္ကို မတန္တဆေငြေပးစရာ မလိုဘဲရရွိ ေလ့လာႏိုင္မယ့္ site ျဖစ္ပါတယ္။ MIT တကၠသိုလ္ကေန ဘြဲ႔ႀကိဳ၊ ဘြဲ႔တန္းေတြအတြက္ အြန္လိုင္း course ေတြကို OpenCourseWare program အေနနဲ႔ http://ocw.mit.edu/index.htm  မွာ အခမဲ့ တင္ေပးထားတယ္။ Course ေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတယ္။ ဗိသုကာႏွင့္ ပံုဆြဲပညာ၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ လူမႈေရးဘာသာ၊ ပန္းခ်ီ၊ သိပၸံနဲ႔ အျခား ဘာသာရပ္အေတာ္မ်ားမ်ားကို ေလ့လာႏိုင္စရာ တင္ေပးထားတယ္။
အြန္လိုင္းသင္တန္းေတြထဲမွာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတာက Introduction to Computer Science and Programming, Physics I: Classical Mechanics, Linear Algebra, Single Variable Calculus, and Introduction to C++ စတဲ့ သင္ခန္းစာေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ အခ်ဳိ႕အတန္းေတြဟာ အျပန္အလွန္ သင္ၾကားေရးပံုစံ web demo သ႐ုပ္ျပ ဗီဒီယိုသင္ၾကားမႈစနစ္ေတြျဖစ္တယ္။ အဲဒီအထဲမွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ စာအုပ္ေတြ အားလံုးကို MIT က ပါေမာကၡေတြေရးသား ျပဳစုထားတယ္။ ဒီ ပ႐ိုဂရမ္က သင္ၾကားတဲ့ lecture ေတြရဲ႕ မွတ္စုေတြ၊ ထပ္မံေလ့လာရန္ အႀကံျပဳထားတဲ့ စာအုပ္စာရင္းေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြကို ဆက္ေလ့လာႏိုင္ ေအာင္ စီစဥ္ေပးထားတယ္။
Open education ကို MIT တကၠသိုလ္ တစ္ခုတည္း လုုပ္ေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ Rice တကၠသိုလ္က Connexions (http://cnx.org/)  ၊ Michigan တကၠသိုလ္က Open.Michigan  (http://open.umich.edu/) ၊ Tufts   တကၠသိုလ္က Tufts OpenCourseWare (http://ocw.tufts.edu/) ၊ ဘာကေလမွာရွိတဲ့ California တကၠသိုလ္က Webcast.berkeley (http://webcast.berkeley.edu/)  နဲ႔ New York တကၠသိုလ္က Open Education Pilot (http://www.nyu.edu/academics/open-education.html)  ေတြမွာ လည္း ၀င္ေရာက္ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

iTunes U (http://www.apple.com/education/itunes-u/what-is.html)

iTunes U ထဲမွာ တကၠသိုလ္ေပါင္း ၈၀၀ ေက်ာ္နဲ႔ အျခားအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ ေဟာေျပာ ပို႔ခ်ခ်က္ေတြကို စုေဆာင္းတင္ျပထားပါတယ္။ စတန္းဖို႔ဒ္၊ ေယးလ္နဲ႔ ေအာက္စ္ဖို႔ဒ္ တကၠသိုလ္ေတြကပါသလို၊ MoMA, New York Public Library, Public Radio International နဲ႔ PBS အသံလႊင့္႐ံုက ေဟာေျပာပို႔ခ်ခ်က္ ေတြကိုပါရႏိုင္တယ္။
ဒီ site မွာ အသံဖိုင္၊ ဗီဒီယိုဖိုင္နဲ႔ ေဟာေျပာပို႔ခ်ခ်က္ေတြအျပင္ ဆလိုက္႐ႈိး၊ PDF ဖိုင္၊ စာအုပ္၊ ႐ုပ္ရွင္၊ သ႐ုပ္ျပ၊ အသံထြက္ စာအုပ္ေတြကိုလည္း ရယူႏိုင္တယ္။
ဆရာေတြရဲ႕ ေဟာေျပာပို႔ခ်မႈ အခ်ိန္စာရင္း၊ သင္႐ိုးမာတိကာ၊ ပို႔ခ်ခ်က္အက်ဥ္း၊ သင္ယူမႈလမ္းၫႊန္၊ မွတ္စုမ်ား၊ ေျမပံုေတြနဲ႔ ျပဌာန္းစာအုပ္တစ္အုပ္လံုးကို PDF နဲ႔ ePub format ေတြနဲ႔ရႏိုင္တယ္။
တကယ္လို႔ ကိုယ္က Apple ထုတ္ iOS ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ ပစၥည္းေတြကိုင္သူမဟုတ္ရင္လည္း စိတ္မပူပါနဲ႔။ e-Reader တိုင္းမွာ အဲဒီဖိုင္ေတြကို ဖတ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

Khan Academy (http://www.pcmag.com/article2/0,2817, 2397123,00.asp)  

Sal Khan  ဆိုသူဟာ ယခင္က ေငြေၾကးရံပံု ေငြဆန္းစစ္သူဘ၀ကေန အက်ဳိးအျမတ္မယူတဲ့ Khan Academy ကို ထူေထာင္ႏိုင္ခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ site မွာ အခမဲ့ ပညာေရးဗီဒီယိုေပါင္း ၂၇၀၀ ေက်ာ္ တင္ေပး ထားၿပီး၊ သူကြယ္လြန္သြားခ်ိန္အထိ ဒီလုပ္ငန္းကို ဆက္လုပ္သြားမယ္လို႔ဆိုထားတယ္။ ဗီဒီယို သင္ၾကားပို႔ခ်မႈ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာကို တင္ေပးေနတယ္။ ဘာသာရပ္တိုင္းကို ေလ့လာႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားေနတယ္။
လက္ရွိ အေမရိကန္မူလတန္းအဆင့္  သခ်ၤာကေန သိပၸံဘာသာတြဲေတြျဖစ္တဲ့ ဇီ၀ေဗဒ၊ ဓာတုေဗဒ၊ နကၡတၱေဗဒ၊ စၾက၀ဠာ၊ ႐ႈပေဗဒဘာသာရပ္ေတြကို တင္ထားတယ္။  သမိုင္းဘာသာရပ္ကို လည္း smarthistory (http://smarthistory.khanacademy.org/) နဲ႔ေပါင္းၿပီး သမိုင္းဆိုင္ရာဗီဒီယိုေတြကို စာၾကည့္တိုက္ေတြအတြက္ စီစဥ္ေပးေနတယ္။  အေၾကာင္းအရာေတြကို ၁၀ မိနစ္ကေန မိနစ္ ၂၀ စာေလာက္ေလးေတြ စီစဥ္ေပးထားတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းေတြ၊ အကဲျဖတ္မႈေတြကိုလည္း စီစဥ္ထားတယ္။ သူ႔ဗီဒီယို ေဟာေျပာပို႔ခ်မႈေတြက စကားေျပာေဆြးေႏြး ခ်က္ပံုစံနဲ႔ျဖစ္ၿပီး သခ်ၤာနဲ႔ သိပၸံဘာသာရပ္ေတြကို အျမင္သစ္၊ အသြင္သစ္နဲ႔ ေလ့လာတင္ျပထားတာေတြျဖစ္လို႔ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတယ္။

Peer 2 Peer University (http://p2pu.org/en/)

P2PU လို႔ လူသိမ်ားတဲ့ ဒီ site ကို အေျခခံ ေလ့လာစရာ open education ပေရာဂ်က္ အေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ ေနၾကတာျဖစ္တယ္။ အစဥ္အလာ အဆင့္ျမင့္ပညာေရးလမ္းေဟာင္းမွသည္ ဘ၀တစ္သက္တာပညာေရး သို႔ဆိုတဲ့ အစီအစဥ္နဲ႔ လႈပ္ရွားေနၾကတာျဖစ္တယ္။
P2PU က အင္တာနက္ကေန ပညာေရးဆိုင္ရာ သင္ေထာက္ကူေတြကို အခမဲ႔ ေပးေနပါတယ္။ Course ေတြကိုေတာ့ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ေတြ၊  ေစတနာ့၀န္ထမ္းဆရာေတြကေန ပို႔ခ်ေပးတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြက အြန္လိုင္းက တစ္ဆင့္ေလ့လာၿပီးေတာ့ ကိုယ္ရရွိတဲ့ ေလ့လာမႈေတြကို ျပန္ၿပီး တံု႔ျပန္ခ်က္ ေပးရတယ္။ သင္ယူမႈကို အုပ္စုလိုက္ျဖစ္ေစ၊ တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္ေစ ရယူတံု႔ျပန္ေဆြးေႏြးႏိုင္တယ္။ သင္ခန္းစာေတြ ကလည္း Python programming ကေန၊ ပံုဆြဲနည္းေတြအထိ ျပဌာန္းေပးထားတယ္။

University of the People (http://www.uopeople.org/)

ကုလသမဂၢအစီအစဥ္ သတင္းအခ်က္အလက္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး နည္းပညာ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္နဲ႔ ပူးေပါင္းထားတယ္။ University of the People မွာ Clinton Global Initiative, Yale Law School Information Society Project ေတြလည္းပါ၀င္ၿပီး၊ ကမၻာ့ပထမဆံုး အခေၾကးေငြလြတ္၊ NGO အြန္လိုင္းပညာေရးတကၠသိုလ္အျဖစ္ ရပ္တည္ႏိုင္ခဲ့တယ္။
ရည္ရြယ္ခ်က္က ကမၻာ့ျပည္သူေတြ ပညာအရည္အေသြးျမင့္မားေရးအတြက္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံ ေတြက ျပည္သူေတြကို အဓိကထားတယ္။
UofPeople ဟာ ဒီမိုကေရစီအဆင့္ျမင့္ ပညာေရးကို တကၠသိုလ္အဆင့္အထိ ေဖာ္ ေဆာင္ေပးႏိုင္ေရး ကိုလည္း ဦးတည္ထားတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီတကၠသိုလ္က တရား၀င္ဖြဲ႔စည္းထူေထာင္ထားတာ မရွိေပမယ့္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ကတည္းက ထူေထာင္ထားၿပီး ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၂၅ ႏိုင္ငံက၊ အသက္ ၁၈ ႏွစ္မွ ၇၂ ႏွစ္အတြင္း ေက်ာင္းသားေပါင္း ၁၃၀၀ ေက်ာ္ကို  လက္ခံသင္ၾကားေပးခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအြန္လိုင္းတကၠသိုလ္မွာ ဘြဲ႔ႀကိဳေက်ာင္းသားေတြအတြက္ ပ႐ိုဂရမ္ ေလးခု စီစဥ္ေပးထားတယ္။ အဲဒီဘြဲ႔ေလးခု ကေတာ့ Business Administration (A.S., B.S.)  နဲ႔ Computer Science (A.S., B.S.) ေတြပဲျဖစ္တယ္။
UofPeople မွာတက္ခ်င္ရင္ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ေလွ်ာက္လႊာတင္ရတယ္။ အနိမ့္ဆံုး အေျခခံပညာ အထက္တန္းအဆင့္ ေအာင္ျမင္ၿပီးသူေတြျဖစ္ရမယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္နဲ႔ အထက္ျဖစ္ရမယ္။ အဂၤလိပ္စာ ကြၽမ္းက်င္ရမယ္။
အခမဲ့ဆိုေပမယ့္ ေလွ်ာက္လႊာတင္ရင္ ၁၀ ေဒၚလာကေန ၅၀ ေဒၚလာအထိ တစ္ႀကိမ္၊ စာေမးပြဲေၾကးကို ၁၀ ေဒၚလာကေန ေဒၚလာ ၁၀၀ အထိတစ္ႀကိမ္ ေပးသြင္းၾကရတယ္။ အခေၾကးေငြဟာ ေနထိုင္တဲ့ႏိုင္ငံ အေပၚမူတည္ၿပီး ကြာျခားတယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြက ပိုၿပီးသက္သာတယ္။

Academic Earth (http:/academicearth.org/)

အြန္လိုင္း ဗီဒီယိုပညာေရး site တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ေယးလ္၊ ဟားဗတ္၊ စတန္းဖို႔ဒ္၊ ပရင့္စ္ တန္၊ ယူစီ ဘာကေလနဲ႔ MIT တကၠသိုလ္ေတြက ေဟာေျပာပို႔ခ်ခ်က္ေတြကို ရယူႏိုင္ေအာင္စီစဥ္ေပးထားတယ္။
ဗီဒီယိုေဟာေျပာပို႔ခ်ခ်က္ေပါင္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္တင္ထားေပးတယ္။ ေန႔စဥ္လည္း အသစ္ေတြကို တင္ေပးေန တယ္။ အႏုပညာ၊ ဗိသုကာ၊ နကၡတၱေဗဒ၊ ဇီ၀ေဗဒ၊ စီးပြားေရး၊ ကြန္ပ်ဴတာသိပၸံ၊ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး၊ စိတ္ပညာ၊ မီဒီယာေလ့လာမႈ၊ ဥပေဒဘာသာရပ္ေတြကို ေလ့လာသင္ယူႏိုင္မယ္။
ဗီဒီယိုပို႔ခ်ခ်က္ေတြဟာ အဆင့္ျမင့္တယ္။ B အဆင့္ေလာက္ကစၿပီး ေက်ာင္းသားရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္အရ အဆင့္ျမင့္သြားလိမ့္မယ္။ သမိုင္းကို ခရီးသြားရင္း ကားေပၚ၊ ရထားေပၚမွာ ေလ့လာသြားႏိုင္တယ္။ ဒီလိုင္းကို ၀င္ခ်င္ရင္ QuickTime application ကိုတင္ထားရတယ္။ ဒါမွ အင္တာနက္နဲ႔ မဆက္သြယ္ခ်ိန္မွာ download ယူထားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြကို ျပန္ၿပီး ေလ့လာႏိုင္လိမ့္မယ္။

CK-12 (http://www.ck12.org/flexbook/)

ရည္ရြယ္ထားတာက မူႀကိဳအဆင့္ကေန ၁၂ တန္းအထိပါ။ NGO အေနနဲ႔ လုပ္ထားတာ။  ရည္ရြယ္ခ်က္က ဖတ္စာအုပ္ေတြကို မ၀ယ္ရေအာင္လို႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဖတ္စာအုပ္ေတြကို Web-base ဖတ္စာအုပ္ ေတြျဖစ္ေအာင္ အားလံုးကို ဒစ္ဂ်စ္တယ္စနစ္ေျပာင္းၿပီး အြန္လိုင္းမွာတင္ေပးထားတယ္။ အဲဒီစနစ္ကို  FlexBooks လို႔ေခၚၿပီး အြန္လိုင္းမွာ အခမဲ့ တင္ေပးထားတယ္။
အစီအစဥ္က ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ေတြကို အခမဲ့ရရွိေရးျဖစ္သလို၊ ေလ့က်င့္ေရးအတြက္လည္း အမ်ားႀကီး အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစတယ္။ SAT, CK-12 ေတြကိုေလ့လာႏိုင္ၿပီး SAT စာေမးပြဲအတြက္ပါ အခမဲ့ျပင္ဆင္ႏိုင္တယ္။ SAT စာေမးပြဲေျဖဆိုဖို႔ ျပင္ဆင္ရတာ ေစ်းႀကီးတယ္။ ဒီ site ေၾကာင့္ ေဒၚလာ ရာနဲ႔ ခ်ီၿပီး သက္သာႏိုင္တယ္။
သူတို႔ႏိုင္ငံေတြမွာ ေက်ာင္းသံုးဖတ္စာအုပ္ေတြကို အၿမဲ update ျဖစ္ေအာင္လုပ္ၿပီး ထပ္ထုတ္တတ္တယ္။ ဆရာေတြအတြက္လည္း ဒီ site ေၾကာင့္ စာအုပ္ဖိုးသက္သာစြာနဲ႔ ေလ့လာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ ပလူဆိုၿဂိဳဟ္ကို  ၿဂိဳဟ္ႀကီးကိုးလံုးကေန အဆင့္ႏွိမ့္လိုက္တုန္းက ေက်ာင္းသံုးျပဌာန္းခ်က္ေတြကို ျပန္ျပင္ရတယ္။ အဲဒီ အဆင့္ျမႇင့္တာ တစ္ခုတည္းနဲ႔ ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ျပန္ထုတ္တာေတြကို ၀ယ္ရရင္ ပိုက္ဆံေတြအမ်ားႀကီး ထပ္ကုန္တယ္။ အြန္လိုင္း  FlexBooks ေၾကာင့္ အခမဲ့ရယူေလ့လာႏိုင္တယ္။

Read more »

ကဗ်ာအင္တာဗ်ဴး

ကဗ်ာအႏုပညာနယ္ပယ္မွာ ကဗ်ာဆရာ အင္တာဗ်ဴးေတြဟာ အလြန္တန္ဘိုး ႀကီးၾကတယ္ ဆို တာ ကြၽန္ေတာ္တို႔  ျမန္မာ ကဗ်ာေလာကသားေတြ သိၾကပါတယ္။ သိလို႔လည္း မဂၢဇင္းေတြမွာ အင္တာဗ်ဴးေတြ လုပ္ေနၾကတာေတြ ဖတ္ရတာပဲ မဟုတ္ပါလား။ ကဗ်ာဆရာ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ အင္တာဗ်ဴး အေမးအေျဖေတြဟာလည္း လြမ္းရွရွနဲ႔ ဖတ္မ၀ပါပဲ။ အင္တာဗ်ဴးဟာ ကဗ်ာမဟုတ္ ေပမယ့္ ကဗ်ာနဲ႔ပတ္သက္ေနတာေၾကာင့္ ကဗ်ာအင္တာဗ်ဴးေတြဟာ အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ မွာ ပါရွိၾကပါတယ္။ အင္တာဗ်ဴး အေမးအေျဖမွာ အေမးေရာအေျဖပါ ေကာင္းရင္ေကာင္းသလို သိမႈႏွစ္သက္စိတ္(ရသ)ကို ဖတ္သူက မုခ်ခံစားရပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားကဆိုရင္ အေမရိကန္ LP ကဗ်ာဆရာ Charles Bernstein ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴး အေမးအေျဖေတြဟာ ကဗ်ာအေၾကာင္း၊ ကဗ်ာေရးျခင္းအေၾကာင္း၊ ကဗ်ာနယ္ပယ္အေၾကာင္း၊ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားအေၾကာင္း၊ ကဗ်ာရဲ႕ အေျခခံျဒပ္သားျဖစ္တဲ့ ဘာသာစကား အေၾကာင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သိမႈသီးပြင့္စရာေတြပါပဲ။

ကဗ်ာအင္တာဗ်ဴးေတြဟာ ေကာင္းရင္ေကာင္းသလို တန္ဘိုးရွိၾကပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ ကဗ်ာ အေပၚအျမင္၊ ကဗ်ာနဲ႔ ေခတ္နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈဆိုင္ရာအျမင္၊ ကဗ်ာရဲ႕ လူမႈယဥ္ေက်းမႈ အခန္း က႑ဆိုင္ရာ အျမင္ စတဲ့ macro “အက်ယ္” ကေန ကဗ်ာေရးျခင္းဆိုင္ရာ တကၠနိေတြ စတဲ့ “အက်ဥ္း” အထိ ျမင္သိလို႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာလည္း ကဗ်ာအင္တာဗ်ဴးမွာ ေမးသူက လည္း ၀မ္းစာျပည့္၊ ေျဖသူကလည္း နက္နက္နဲ႔ ညက္ညက္ရွိရင္ အရသာရွိရွိကို ဖတ္ရပါတယ္။ အဲသလိုမဟုတ္ဘဲ ေမးသူေရာ ေျဖသူပါ အညံ့ခ်င္းၿပိဳင္ေနရင္ ပူးတဲြခ်န္ပီယံပဲျဖစ္ၿပီး ဖတ္သူ အတြက္လည္း ကဗ်ာဆိုင္ရာအက်ဳိးရယ္လို႔ မယ္မယ္ရရ မရၾကပါဘူး။ ညံ့တဲ့ေနရာမွာ ၿပိဳင္ၾက သလို အေမးအေျဖေတြဟာ စကၠဴျဖဳန္းတီးရာပဲ ေရာက္ပါတယ္။ အရည္၀င္ထားလို႔ ေမးသူက ေမးၿပီး ေျဖသူက ေျဖတာေတြကိုလည္း မဂၢဇင္းစာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဟုတ္တိပတ္တိ ေဖာ္ျပလို ေဖာ္ျပ။ လွမ္းေမးျမန္းေတာ့လည္း “အဲဒီတုန္းက ကိုယ္ မူးေနလို႔ပါ၊ ေမးသူကလည္း အသံသြင္း ထားတယ္လို႔ မေျပာေတာ့ လြတ္လြတ္ကြၽတ္ကြၽတ္ပဲ (အလြတ္သေဘာ) ေျပာလိုက္တာကို သူက မဂၢဇင္းကို ပို႔လိုက္လို႔ပါ” စတဲ့ “လူႀကီးရွက္ေတာ့ စကားတေရွာင္ေရွာင္”လိုေပါ့ဗ်ာ။ “ဟုတ္တယ္၊ လုပ္တယ္ဗ်ာ” လို႔ ၀န္ခံဖို႔ ကလည္း သတၱိ မရွိ။ မရွိမဲ့ ရွိမဲ့ သံတိုသံစနဲ႔ သံခင္းတမံခင္းလည္း လုပ္ခ်င္ေသး။ အဲသလိုနီးပါး မဟုတ္ရင္ ပိုဆိုးတာက group discussion လိုလို အုပ္စုဖြဲ႕ၿပီး ဗ်ဴး သူက သူလိုခ်င္တဲ့ အေျဖေတြပဲေပးမယ့္ ဘက္ေတာ္သား လက္ေရြးစင္ေတြပဲေရြးၿပီး ေမးလိုေမး၊ ဒါမွမဟုတ္ လိုခ်င္တဲ့ အေျဖေတြပဲေပးဖို႔ leading question ေတြ ေမးလိုေမး၊ “အဲဒါ ဟုတ္တယ္၊ မဟုတ္လား” ဆိုတာမ်ိဳးေတြေပါ့။ ေမးတဲ့ေမးခြန္းေတြ ၾကည့္ရင္လည္း ႐ိုးစင္းလြန္းလွတဲ့ “ကဗ်ာ ဘယ္တုန္းက စ ေရးသလဲ”တို႔၊ “ကဗ်ာဆရာဘ၀ကို ဘယ္လိုျမင္သလဲ” တို႔ကေန မပါမျဖစ္ ေမး ခြန္း ျဖစ္တဲ့ LP ကိစၥေပါ့။ အဲဒီကိစၥကို ေမးတဲ့အခါမွာလည္း ဖတ္သူပရိတ္သတ္ အမ်ားကိုယ္စား ေမးတဲ့ objective ဓမၼဓိဌာန္က်က်မဟုတ္ရင္ neutral ဘက္မလိုက္တဲ့ (အမွန္တကယ္ သိလို စိတ္နဲ႔) ေမးတာမ်ဳိးမဟုတ္ပဲ မစၦရိယ ၁၅ ပိႆေလာက္ ျမင္ေနရတဲ့ subjective ပုဂၢလဓိဌာန္၊ ပုဂၢလအစြဲ၊ ဆႏၵစြဲနဲ႔ “ထိုးမယ္ႀကိတ္မယ္၊ မင္းလည္း၀င္ထိုး”ဆိုတာမ်ဳိး။ ေမးသူကလည္း အ ေၾကာင္း အရာဂဃနဏ မသိ၊ ေျဖသူကလည္း ႏြား႐ိုင္းသတ္ပြဲမွာ နံ႐ိုးၾကား လွံစိုက္ေနသလို ဂမူး႐ႈးထိုးနဲ႔ ထိုးေကာ္၊ ခတ္ေတာ့ တာပဲ။ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္နဲ႔ ျပန္လည္ေျဖၾကားသူ နည္းပါတယ္။ အနာဂတ္ျမန္မာကဗ်ာမွာ ထင္ရွားလာမယ့္ လူငယ္(ကြၽန္ေတာ့္ အသက္အရြယ္ထက္ ငယ္လို႔ “လူငယ္”လို႔ေခၚတာပါ၊ အျခားရည္ရြယ္ခ်က္ မရွိပါဘူး) ႏွစ္ေယာက္စ သံုးေယာက္စေလာက္ကိုပဲ
သတိျပဳမိၿပီး စိတ္ထဲ မွတ္ထားလိုက္ပါတယ္။ က်န္တာေတြကေတာ့ ေမးသူေရာ၊ ေျဖသူပါေျပာ ရရင္ ကဗ်ာနဲ႔ပတ္သက္ လို႔ global/local ၊ macro/micro မေျပာပါနဲ႔ဦး၊ ဆဲခ်င္တဲ့ အေၾကာင္း အရာကိုေတာင္ အေသအခ်ာ စာလံုးေပါင္း မဖတ္ရေသးဘဲ (ဆဲခိုင္းလို႔) သံကုန္ဟစ္ေန ေတာ့ တာပဲ။ ကဗ်ာဆိုတဲ့ Poetry ျဖစ္တဲ့ စာေပအႏုပညာ Literary art ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျမင္ လည္းမျမင္၊ ျမင္ရေကာင္းမွန္းလည္း မသိ၊ ျမင္ေအာင္လည္း မၾကည့္ခ်င္ မၾကည့္တတ္ပဲ စံုလံုး ကန္း၊ ျမင္တယ္ျမင္တယ္ ေအာ္ေနေတာ့တာပဲ။ ကြၽန္ေတာ္ ဒီမွာ ကိစၥတစ္ခု ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာပါရေစ။ ကြၽန္ေတာ္ဟာ ဒီအရပ္ေဒသ၊ ဒီနယ္ပယ္မွာ LP ကို မိတ္ဆက္ေပးတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္ဟာ LP ဘက္က ကာကြယ္ေျပာဆိုေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကဗ်ာအျမင္ က်ဥ္းေျမာင္း လြန္းၾကတဲ့ ကိစၥကို ေျပာတာပါ။ ၿငိဏ္းေ၀ရဲ႕ ေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာ၊ conceptual ကဗ်ာ၊ ၿပီးေတာ့ သစၥာနီရဲ႕ the end of poetry ၊ ၿပီးေတာ့ နီယိုေမာ္ဒန္ ဆိုတာေတြ။ အဲဒါေတြဟာ ကြၽန္ေတာ့္ အတြက္ စိတ္၀င္စားစရာေတြပါပဲ။ ကဗ်ာသိမႈနယ္ပယ္ခ်ဲ႕ထြင္တဲ့ ကိစၥေတြပါပဲ။ “ငါ”မွ “ငါ” ဆိုတဲ့ ငါတေကာ ေကာ ကိစၥမဟုတ္တဲ့ Poetry as literary art ကိစၥမွန္သမွ် ကြၽန္ေတာ္ စိတ္၀င္ စားပါတယ္။ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ကဗ်ာကို Poetry လို႔ မျမင္ပဲ “ငါတို႔ေရးတာမ်ဳိး”လို႔သာ ေျပာလာ ရင္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ့္ဘက္က တန္ရာတန္ရာ ျပန္ေျပာစရာစကား မရွိပါဘူး။ အ ေသ ၀နာစပဲ။ ဘိုလိုေျပာရရင္ “နီဂလက္”လုပ္လိုက္တာေပါ့။ ခရစ္ေတာ္ကို ကားစင္တင္ၿပီး လွံနဲ႔ထိုးလို႔ ကာယိ က ေ၀ဒနာ အႀကီးအက်ယ္ ခံစားေနရခ်ိန္မွာ ေကာင္းကင္ကို ေမာ့ၿပီး ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ “အဖဘုရား သခင္၊ သူတို႔ကို ခြင့္လႊတ္ေတာ္ မူပါ၊ သူတို႔လုပ္ေနၾကတာ သူတို႔မသိဘူး”။

အခု “ေခတ္ၿပိဳင္ျမန္မာကဗ်ာ”လို႔ ေအာ္ေနၾကၿပီ။ “ေခတ္ၿပိဳင္”ခ်င္းၿပိဳင္ရင္ ႏိုင္ငံတကာ ေခတ္ၿပိဳင္ နဲ႔ရင္ေဘာင္တန္းေစရမယ္။ အဲဒီအတြက္ “ႏိုင္ငံတကာေခတ္ၿပိဳင္” International Contempor ary ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ ေလာက္ေတာ့ တီးမိေခါက္မိ သင့္တာေပါ့။ ေစတနာနဲ႔ ဘာသာျပန္ေပး သူ ေတြကို မယံုၾကည္ရင္လည္း ႀကိဳက္ရာ cyber cafe သြား၊ downloadလုပ္၊ ဒုတ္ရွင္နရီနဲ႔ ဒဲ့ ဘာသာ ျပန္ေပါ့၊ တိုက္စစ္ေပါ့။ ႐ိုက္စစ္စရာ မလိုပါဘူး။

အကယ္၍ ကြၽန္ေတာ္ဟာ ျမန္မာကဗ်ာ ဆရာတစ္ေယာက္ေယာက္ (ကဗ်ာဆရာမလည္း အက်ဳံး ၀င္ၿပီး သားပါ) ကို ဗ်ဴးခြင့္ရရင္ ေအာက္ပါ ေမးခြန္းေလးေတြ ေမးၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ ကို ကြၽန္ေတာ္လည္း ရံဖန္ရံခါ ျပန္ျပန္ေမးေနရတဲ့ ေမးခြန္းေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

၁။ ယေန႔ျမန္မာကဗ်ာ႐ႈခင္းမွာ မိမိကိုယ္မိမိ ဘယ္ေနရာမွာ ေနရာခ်ထားပါသလဲ။ မိမိေနရာဟာ ဘယ္မွာလဲလို႔ သတ္မွတ္ ထားပါသလဲ။

၂။ ကဗ်ာဟာ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ ကိုယ္ေတြ႔ျဖစ္ရပ္ေတြ၊ အေတြ႔အၾကံဳေတြ၊ ခံစားမႈေတြ အေၾကာင္း လား။

၃။ ကဗ်ာေရးသူရဲ႕ ကဗ်ာနဲ႔ ကဗ်ာေရးျခင္းအလုပ္ဟာ ေန႔စဥ္ဘ၀နဲ႔ ဘယ္လိုဆက္စပ္ပါသလဲ။

၄။ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ဘယ္သူ႔အတြက္ ကဗ်ာေရးတာပါလဲ။

၅။ ကိုယ္ေျပာခ်င္တာ စကားေျပနဲ႔ ေျပာလို႔ ရလ်က္နဲ႔ ဘာျဖစ္လို႔ ကဗ်ာေရးတာလဲ။

၆။ experiment ကို ကဗ်ာမွာ ဘယ္လိုနားလည္ထားလဲ။ ကိုယ္တိုင္ေရာ လုပ္ဖူးသလား။ လုပ္ဖူး ရင္ ဘာကို ဘယ္လို စမ္းသပ္သလဲ။

၇။ ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သိမႈဗဟုသုတ knowledge နဲ႕ အတတ္ skill တို႔ကို သင္ယူတတ္ ေျမာက္ဖို႔ လိုတယ္ ထင္သလား။ အႏၲရာယ္ ရွိတယ္ထင္သလား။

၈။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ကဗ်ာေပၚမွာရယ္၊ ကဗ်ာေရးျခင္းေပၚမွာရယ္ တာ၀န္ရွိသလား။ ရွိရင္ ဘာ တာ၀န္လဲ။ ဘယ္သူေပးတဲ့ တာ၀န္လဲ။

၉။ ကဗ်ာေရးရင္ ဘယ္လိုဘာသာစကားနယ္ပယ္အသံုးအႏံႈးေတြပဲ သံုးၿပီး ဘယ္နယ္ပယ္အသံုး အႏံႈးေတြကိုေတာ့ ေရွာင္မယ္ဆိုတာ မ်ဳိးရွိသလား။

၁၀။ ကဗ်ာေရးရင္ ဘာသာစကားနယ္ပယ္ အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ အသံုးအႏံႈးအမ်ဳိးမ်ဳိးကို တစ္ဆက္တည္း တြဲသံုးသလား။

၁၁။ ကိုယ္ေရးတဲ့ကဗ်ာဟာ ျပင္ပေလာကကို ထင္ဟပ္သလား။ ထင္ဟပ္ရင္ ဘာေတြကို ဘယ္ လို ထင္ဟပ္သလဲ။ တမင္ထင္ဟပ္ ေအာင္ေရးတာလား။

၁၂။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္သီအိုရီအခ်ဳိ႕ေျပာသလို ကဗ်ာထဲက စာသားေတြဟာ ျပင္ပကိုမညႊန္းပဲ အျခား စာသားေတြ၊ စကားလံုးေတြ၊ အညႊန္းေတြကိုပဲ ျပန္ျပန္ညႊန္းတဲ့အတြက္ ကဗ်ာဟာျပင္ပ ေလာက ကို မထင္ဟပ္ဘူးဆိုတာ လက္ခံပါသလား။

၁၃။ ကဗ်ာအျမင္၊ အမ်ဳိးအစား၊ ဗ်ဴဟာ၊ တကၠနိ စတဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြဟာ ကိုယ့္ကဗ်ာ/ ကိုယ့္ကဗ်ာေရးျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္မႈရွိတယ္ ထင္ပါသလား။ ပတ္သက္ရင္ ဘာေတြဘယ္လို ပတ္ သက္သလဲ။

၁၄။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ေရးရင္ ရင္ထဲရွိတာ ေရးခ်လိုက္တာလား၊ ေရြးခ်ယ္စီမံၿပီး အစီအစဥ္တက် ျပဳလုပ္ ေရးသားတာလား။

၁၅။ ယေန႔ျမန္မာကဗ်ာ႐ႈခင္းကို ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ စိတ္၀င္စားပါသလဲ။

၁၆။ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးကဗ်ာဆရာ(မ)ေတြ ဘာေၾကာင့္ နည္းတယ္လို႔ ထင္ပါသလဲ။

၁၇။ ယေန႔ျမန္မာနဲ႔ အနာဂတ္ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွာ ကဗ်ာရဲ႕အခန္းက႑က ဘာလို႔ ထင္ပါ သလဲ။

၁၈။ ကဗ်ာဆရာဟာ ကဗ်ာကလြဲလို႔ ကဗ်ာေ၀ဖန္ေရး၊ ေဆာင္းပါး၊ ဖတ္ညႊန္း စတဲ့ စကား ေျပ ေတြ မေရးရဘူးဆိုတာ လက္ခံပါသလား။

၁၉။ စကားေျပကဗ်ာကို ဘယ္လိုျမင္ပါသလဲ။ စကားေျပကဗ်ာ ေရးဖူးလား။

၂၀။ ကိုယ့္ကဗ်ာကို ဘယ္လိုအမ်ဳိးအစားလို႔ အနီးစပ္ဆံုးသတ္မွတ္တာ ရွိသလား။ ဘာမွ မသတ္ မွတ္ပဲ ဘာအမ်ဳိးအစားလို႔မွ မေခၚပဲ “ကဗ်ာ”ဆိုၿပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေရးသလား။

၂၁။ ကိုယ့္ကဗ်ာကို ဘာေခါင္းစဥ္၊ ဘာေလဘယ္ေအာက္မွာမွ မတပ္ထားရင္ ကိုယ့္ကဗ်ာကို ဘာကဗ်ာအမ်ဳိးအစားလို႔ ဘယ္လိုေျပာမလဲ။

၂၂။ ကိုယ္ဖတ္ဖူးတဲ့ သူမ်ားကဗ်ာေတြထဲက နည္းအခ်ဳိ႕ယူသံုးရင္ အဲဒီနည္းေတြရဲ႕ ေနာက္ ကြယ္က ကဗ်ာေဗဒကို သိစရာလိုတယ္လို႔ ထင္သလား။ ဥပမာ၊ ဆူရီရယ္နိမိတ္ပံု၊ ေကာ္လာ့ဂ်္ စီနည္း၊ ကတ္တေလာက္စီနည္း၊ ပါရာတက္တစ္စီနည္း။

၂၃။ ႏိုင္ငံတကာကဗ်ာေတြကို မူရင္းဘာသာစကား(ဥပမာ၊ အဂၤလိပ္၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမန္၊ တ႐ုတ္) နဲ႔  ဖတ္သလား။

၂၄။ ႏိုင္ငံတကာ ဘာသာျပန္ကဗ်ာရဲ႕ အခန္းက႑ကို ဘယ္လိုျမင္သလဲ။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္တေလ ဘာသာျပန္ေဖၚျပတာနဲ႔ ကဗ်ာေဗဒတစ္ခုလံုး မိတ္ဆက္ေပးျခင္းဟာ လက္ရွိ ျမန္မာကဗ်ာေပၚ ဘယ္လို အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ရွိတယ္ ထင္သလဲ။

၂၅။ ႏိုင္ငံတကာဘာသာျပန္ကဗ်ာကို ကိုယ္ေရးတဲ့ကဗ်ာေတြနဲ႔ ယွဥ္ဖတ္သလား။

၂၆။ ကဗ်ာဆရာက သူေရးတဲ့စာသားကို ကဗ်ာလို႔သတ္မွတ္ရင္ ကဗ်ာျဖစ္တယ္ဆိုတာ လက္ခံသလား။

၂၇။ ကဗ်ာဟာ လူအမ်ားစု ဖတ္တာလည္း မဟုတ္၊ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တာလည္း မဟုတ္ပဲနဲ႔ ဘာျဖစ္လို႔  ကဗ်ာေရးေနတာလဲ။

၂၈။ ရန္ကုန္အေျခစိုက္ ကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ နယ္ကဗ်ာဆရာေတြၾကားမွာ ကဗ်ာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကြဲျပား ျခားနားခ်က္ေတြ ရွိတယ္ ထင္သလား။

၂၉။ ကဗ်ာ ဆရာဟာ ကိုယ့္ပရိတ္သတ္အတြက္၊ ကိုယ့္ပရိတ္သတ္အႀကိဳက္ေရးသင့္သလား။

၃၀။ ကဗ်ာဆုေပးျခင္း၊ ကဗ်ာဆု ခ်ီးျမႇင့္ေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႕နဲ႔ ကဗ်ာဆု ဆြတ္ခူးရရွိသူေတြကို ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

၃၁။ ကဗ်ာဟာ အေပ်ာ္ဖတ္စာေပလား၊ ေဖ်ာ္ေျဖေရးထဲ အက်ဳံး၀င္သလား။

၃၂။ ကိုယ္ေရးတဲ့ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကို ေရးၿပီးသားအျခားကဗ်ာေတြနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ အျခားတစ္ ေယာက္ ေယာက္ရဲ႕ ကဗ်ာေတြနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္သလား။ ၾကည့္ရင္ ဘာေၾကာင့္ ဘာေတြၾကည့္ၿပီး မၾကည့္ရင္ ဘာေၾကာင့္မၾကည့္တာလဲ။

၃၃။ ႏိုင္ငံေရးစံ၊ ႏိုင္ငံေရးတန္ဖိုးနဲ႔ ကင္းတဲ့ကဗ်ာဆိုတာ ဘယ္လိုလို႔ နားလည္ထားပါသလဲ။

၃၄။ “ေခတ္ၿပိဳင္”ကဗ်ာဆိုတဲ့ အသံုးအႏံႈးကို လက္ခံရင္ အဲဒီအသံုးအႏံႈးဟာ ကဗ်ာအမ်ဳိးအစား သတ္မွတ္ခ်က္လား။ ဟုတ္တယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုစံႏံႈးေတြ၊ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ၊ အဂၤါရပ္ေတြနဲ႔ ကိုက္ညီရင္ “ေခတ္ၿပိဳင္”ကဗ်ာအမ်ဳိးအစား စာရင္း၀င္သလဲ။မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ ဘယ္ကဗ်ာ အမ်ဳိး အစားမဆို ေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာစာရင္း၀င္သလား။

၃၅။ ကိုယ္တိုင္ေရး အတၳဳပၸတၱိကဗ်ာ အတိုျဖစ္ျဖစ္၊ အရွည္ျဖစ္ျဖစ္၊ လံုးခ်င္းျဖစ္ျဖစ္ ေရးဖူးလား၊ ေရးခ်င္လား၊ ေရးေနလား။

၃၆။ တိုင္းရင္းသား ကဗ်ာေတြအေပၚ ဘယ္လိုျမင္သလဲ။ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ဘာသာ စကား အသီးသီးနဲ႔ ေရးသားထားတဲ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေတြ ဖတ္ဖူးလား။ ” ျမန္မာေခတ္ေပၚကဗ်ာ”ဟာ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ သူတို႔ကဗ်ာေတြကိုေရာ ကိုယ္စားျပဳသလား။

၃၇။ ကဗ်ာဟာ အမွန္တရားကို ေဖၚျပတယ္လို႔ ထင္ပါသလား။ ထင္ရင္ ဘယ္အမွန္တရားကို ဘယ္လိုေဖၚျပပါသလဲ။

၃၈။ ဘယ္လိုပဲေတြ႔ၾကံဳခံစားသည္ျဖစ္ေစ၊ အဲဒါကို ဘာသာစကားနဲ႔ တဆင့္ခံၿပီး ျပန္လည္ေရး သားရတဲ့အတြက္ အဲဒီအေရးအသားဟာ မူလေတြ႔ၾကံဳခံစားခ်က္အတိုင္း စစ္မွန္ပါဦးမလား။

၃၉။ ကိုယ္ကဗ်ာေရးရင္ အေၾကာင္းအရာကို ဦးစားေပးၿပီးေရးသလား။ ေရးေနစဥ္မွာ ဘာသာ စကားသံုးစြဲပံုေပၚ သတိျပဳ/ဂ႐ုစိုက္ သလား။ ဘာသာစကားက မထင္မွတ္ပဲ ဆြဲေခၚသြားတာမ်ဳိး ၾကံဳဖူး သလား။ အဲသလိုဆို ဘာလုပ္သလဲ။

၄၀။ ကိုယ္ေရးခ်င္တဲ့အေၾကာင္းအရာဆီကိုပဲ ဦးတည္ေရးတဲ့ စမသိကခအ အေျချပဳနဲ႔ ခ်ေရး လိုက္တဲ့ ပထမလိုင္းကေန တစ္လိုင္းၿပီး တစ္လိုင္းဆက္စပ္ျဖစ္ေပၚလာပံုကို သတိျပဳၿပီးေရးတဲ့ process အေျချပဳမွာ ဘယ္ဟာကို ပိုအားသန္ၿပီး ပိုႀကိဳက္ႏွစ္သက္သလဲ။

၄၁။ Procedural Poetry ဆိုတဲ့ ဖြဲ႕စည္းမႈဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ ခ်မွတ္ၿပီး အဲဒီ စည္း မ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြ မေသြဖီပဲ ေရးတာမ်ဳိးရွိပါသလား။

၄၂။ ကိုယ္ေရးၿပီးတဲ့ကဗ်ာကို ျပင္ေလ့ရွိသလား။ ျပင္ရင္ဘာေတြကို ဘာေၾကာင့္ျပင္သလဲ။ ျပင္ လိုက္ရင္မပ်က္သြားဘူးလား။

၄၃။ ကိုယ့္ကဗ်ာနဲ႔ ၂၀ ရာစုျမန္မာကဗ်ာျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈ လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဘယ္လို ပတ္သက္ တယ္လို႔ ထင္သလဲ။ ၂၁ ရာစုျမန္မာကဗ်ာ ႐ႈခင္းမွာ ကိုယ့္ကဗ်ာကို ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

၄၄။ modernismလို ရာစုနဲ႔ခ်ီၿပီးျပဳလုပ္ဖန္တီးထားတဲ့ အႏုပညာနဲ႔ နည္းအားလံုးကို အကုန္စြန္႔ ပယ္ၿပီး ပစၥည္းအသစ္၊ နည္းအသစ္ေတြ ျပဳလုပ္ဖန္တီးဖို႔ စိတ္ကူးရွိသလား။

၄၅။ ၁၉၇၀ ကေနစတြက္ရင္ အခု ၂၀၁၀ အထိ ႏွစ္ ၄၀ အတြင္း မဂၢဇင္းအသီးသီးမွာ ေဖၚျပပါရွိ တဲ့ကဗ်ာေတြရဲ႕ အေျပင္းအလဲေတြကို မ်က္၀ါးထင္ထင္ ေတြ႔ျမင္ဖတ္႐ႈခဲ့ရပါၿပီ။ အဲဒီ ႏွစ္ ၄၀ အ တြင္း မဂၢဇင္းကဗ်ာေတြဟာ တကၠသိုလ္အသီးသီးမွာ ရွိၾကတဲ့ ျမန္မာစာဌာနရဲ႕ သင္႐ိုးညႊန္း တမ္းေတြထဲ ပါသင့္ၿပီလို႔ ထင္သလား။

၄၆။ အခု”ေခတ္ေပၚ”ကဗ်ာလို႔ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ၾကတဲ့ ကဗ်ာသက္တမ္းဟာ ႏွစ္ ၄၀ ထဲေရာက္ ခဲ့ေပမယ့္ တရား၀င္ အသိအမွတ္ျပဳ မခံရေသးတဲ့အတြက္ အခုထိ “အပယ္ခံ” ကဗ်ာ ၿဖစ္ေန ေသးတယ္လို႔ ထင္သလား။

၄၇။ အခ်ဳိ႕လူၾကီးေတြက ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာအခ်ိန္တန္ရင္ ပ်က္သြားၿပီး အစဥ္အလာ ကဗ်ာ ေတြျပန္လည္ ဦးေမာ့လာမယ္လို႔ ထင္ၾကပါတယ္။ အဲဒါကို ဘယ္လိုျမင္ပါသလဲ။

၄၈။ “ေခတ္ေပၚ”ကဗ်ာကို “ေခတ္ၿပိဳင္”ကဗ်ာနဲ႔ အစားထိုးတာဟာ “ေခတ္ေပၚ”ကဗ်ာ “ၿပီး” သြားၿပီလို႔ သြယ္၀ိုက္ဆိုလိုတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ “ေခတ္ေပၚ”ကဗ်ာဟာ “ေခတ္ၿပိဳင္” ကဗ်ာျဖစ္ တယ္ဆိုရင္ “ေခတ္ၿပိဳင္” ကဗ်ာလို႔ ေခၚစရာ လိုလို႔လား။ “ေခတ္ၿပိဳင္”ကဗ်ာဟာ “ေခတ္ေပၚ”က ဗ်ာနဲ႔  မတူလို႔ သီးျခားအေခၚအေ၀ၚ၊ သီးျခားေခါင္းစဥ္၊ သီးျခားေလဘယ္၊ သီးျခားနာမ၀ိေသ သန တပ္ရတာဆိုရင္ လည္း ဘာေတြကြဲျပားျခားနားလို႔လဲ။

၄၉။ “ကဗ်ာၿပီးဆံုးသြားၿပီ”ဆိုတဲ့ အတြက္ ကဗ်ာဆက္ေရးစရာ လိုေသးလား။ အဲဒီ “ၿပီးဆံုးသြား ၿပီ” ကို ဘယ္လို လက္ခံနားလည္သလဲ။

၅၀။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ အေၾကာင္းအရာနဲ႔ ပံုသဏၭာန္(ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈ) အားၿပိဳင္ပြဲမွာ ဘယ္ဘက္က အေလးသာတယ္လို႔ ထင္သလဲ။

၅၁။ ၂၀ ရာစုျမန္မာကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္စာအုပ္မွာ ကဗ်ာဆရာ/ဆရာမ လူပုဂၢိဳလ္ ၁၀ ေယာက္ပဲ ပါရမယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူေတြ ပါသင့္တယ္ ထင္သလဲ။ ၅ ေယာက္ပဲ ပါသင့္တယ္ဆိုရင္ ေကာ ဘယ္သူေတြျဖစ္မလဲ။

၅၂။ ၂၁ ရာစု ပထမဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာကဗ်ာ႐ႈခင္းမွာ ထူးျခားထင္ရွားတာေတြ ရွိပါ သလား။ ဘာမွမထူးျခားတဲ့ ျပားခ်ပ္ခ်ပ္ ဆယ္စုႏွစ္လား။ ၂၁ ရာစု မဟုတ္ပဲ ၂၀ ရာစုရဲ႕ ေနာက္ ဆက္တြဲလား။

၅၃။ ကဗ်ာလစဥ္ မဂၢဇင္းသီးသန္႔ ရွိသင့္တယ္လို႔ ထင္သလား။ ရွိသင့္တယ္ ထင္ရင္ အခုထိ ဘာ့ ေၾကာင့္ မရွိေသးတာလို႔ ထင္သလဲ။

၅၄။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ထဲမွာ ခံစားခ်က္ ပါ/မပါ ဘယ္လို တိတိ က်က် ေျပာႏိုင္သလဲ။

၅၅။ ခံစားခ်က္အေျချပဳကဗ်ာမ်ဳိးေရးတယ္ဆိုရင္ အဲဒီကဗ်ာထဲ ကိုယ့္ခံစားခ်က္ ထည့္သြင္းေရး သား ေဖၚျပတာလား။ ဒါမွမဟုတ္ ဖတ္သူမွာ အဲသလို ခံစားခ်က္မ်ဳိး ျဖစ္လာေအာင္ ဖြဲ႕စည္းျပဳ လုပ္တာလား။

၅၆။ ကဗ်ာေရးတဲ့အခါ သဒၵါနဲ႔ ၀ါက်ဖြဲ႕ထံုးကိစၥေတြကို အေလးထားသလား။

၅၇။ ကဗ်ာေရးဖို႔ အခ်ိန္သပ္သပ္ေပးတာမ်ဳိး၊ ထားတာမ်ဳိး ရွိသလား။

၅၈။ ကဗ်ာဟာ ကိုယ့္ဘ၀ထက္ပိုႀကီးမားတယ္လို႔ ထင္သလား။

၅၉။ ကဗ်ာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ “အစစ္အမွန္”တို႔”ဆီမီး”တို႔”အတုအေယာင္”တို႔ ေျပာဆိုေနၾကတာကို
ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

၆၀။ ကဗ်ာေရးရင္ တစ္ပုဒ္ပုဒ္ကို model နမူနာပံုစံအျဖစ္ ထားရွိၿပီး ေရးသလား။ လံုး၀မထားပဲ ေရးသလား။

၆၁။ ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ “ကိုယ္ပိုင္” ဆိုတဲ့ အသံုးအႏံႈးကို ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

၆၂။ ကိုယ္ေရးတဲ့ ကဗ်ာဟာ စကတည္းက ဘာေရးခ်င္တယ္ဆိုတာ သိလို႔ ခ်ေရးလိုက္တာလား၊ ေရးရင္းေရးရင္းနဲ႔ ဘာျဖစ္ လာမယ္ဆိုတာ စူးစမ္းၿပီး ေရးသြားတာလား။

၆၃။ ကိုယ္ေရးတဲ့ ကဗ်ာမွာ အႏုပညာနဲ႔ အတတ္ပညာဟာ အခ်ဳိးအစားဘယ္လို ႐ိွတယ္ထင္သ လဲ။ ၉၀း၁၀ လား၊ ၅၀း၅၀ လား၊ စသျဖင့္။

၆၄။ အင္တာနက္မွာ တင္ထားတဲ့ ျမန္မာကဗ်ာေတြ ဖတ္သလား။

၆၅။ ယေန႔ျမန္မာကဗ်ာဟာ ႏိုင္ငံတကာကဗ်ာနဲ႔ တန္းတူအဆင့္ ရွိတယ္လို႔ ထင္သလား။ ႏိုင္ငံ တကာ ကဗ်ာထက္ သာတယ္လို႔ ထင္သလား။ ဘာေၾကာင့္ ေျပာႏိုင္လဲ။

၆၆။ ယေန႔ျမန္မာကဗ်ာ႐ႈခင္းကို ဘယ္လိုျမင္ၿပီး ဘယ္လိုလားရာေတြ၊ လမ္းေၾကာင္းေတြ ေပၚ လာမယ္လို႔ ထင္သလဲ။

ေဇယ်ာလင္း

Read more »

(LP)ဘာသာစကား ကဗ်ာႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ

_______________________________________________________________________

၁။

ေနာက္ေၾကာင္းနည္းနည္း ျပန္ရရင္၂၀၀၅မွာ ‘ L=A=N=G=U=A=G=E Poetry ႏွင့္ အျခား ကဗ်ာေဗဒမ်ား’ ထြက္ရွိ လာခဲ့ပါတယ္။ တစ္ဆက္တည္း ဆိုသလိုပါပဲ ၂၀၀၆မွာ ‘ထင္ရွားသည့္ အမွတ္အသား´ ၊ ၂၀၀၇ မွာ `ကဗ်ာေရးသူကို ထုတ္လုပ္ျခင္း´နဲ႔ `အက္ရွဘရီ နိဒါန္း´ ၊ ၂၀၀၈ မွာ `၂၀၀၇´ ၊ ၂၀၀၉မွာ `ကဗ်ာဘ၀ရွာေတာ္ပံု´ နဲ႔ `ခ်ားလ္စ္ဘန္းစတိုင္းန္ အင္တာဗ်ဴး/ အေရးအသား မ်ား´ စာအုပ္ေတြ ႏွစ္ကာလမ်ားကပဲ ထြက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ စထြက္ထြက္ခ်င္းက LG ကဗ်ာ ၊ ျပီးေတာ့ LP ကဗ်ာ ၊ အခု `ဘာသာစကားကဗ်ာ´ လို႔ သံုးစြဲေနၾကတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳး အစားရဲ႕ကဗ်ာ ေဗဒနဲ႔ လက္ေတြ႔ေရးဖြဲ႔ ျပဳလုပ္ျပတဲ့ ကဗ်ာေတြကို ျမန္မာကဗ်ာေလာကထဲ တင္ ဆက္ခဲ့ပါတယ္။ အခု ကာလအားျဖင့္ ငါးႏွစ္ရွိလာတဲ့အခါ ဒီ LP ကိစၥကို ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္စာရဲ႕ ကန္႔သတ္ခ်က္အတြင္း အေပၚယံျပန္သံုးသပ္ ၾကည့္တာပဲျဖစ္ တယ္။

၂။

ကၽြန္ေတာ္ ဘာေၾကာင့္ ဒီLP(၀ါ)ဘာသာစကားကဗ်ာ ဆိုတာကို `တင္သြင္း´ခဲ့ပါသလဲ။ ကၽြန္ ေတာ့္မွာ အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းျပခ်က္ေတြဟာလည္း သီးျခားစီမဟုတ္ ပဲ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုဆက္စပ္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပါ -

၂.၁။  ၂၁ရာစုအစပိုင္း ၊ ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ ပင္မေရစီးလို႔ေျပာလို႔ ရေလာက္ေအာင္ ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ `ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သံုးသပ္ခ်က္/ ေ၀ဖန္ခ်က္ေတြ ထြက္လာခဲ့တယ္ ဆိုတာမွတ္မိၾကမွာပါ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ `အီလာျပီ ၊ အိုင္လာ ျပီ´ ဆို တာမ်ိဳးနဲ႔ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ အစစ္မဟုတ္ေတာ့ဘူး ၊ `တစ္၀က္ေတြ´ ၊ `ဆီမီး´ ေတြ ျဖစ္လာျပီဆိုတာမ်ိဳး ။ အဲသလို အဓိကသံုးသပ္ခ်က္ ၂ မ်ိဳးကို မဂၢဇင္းေတြမွာ ဖတ္႐ႈခဲ့ရပါ တယ္။ ေရးဖြဲ႔ျပဳလုပ္မႈပံုသ႑ာန္ပိုင္းနဲ႔ အႏွစ္သာရပိုင္းလို႔ ဆိုရမယ္ ထင္ပါတယ္။ ဒါ ေတြဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကို တိုက္ခိုက္တာထက္ အားမလို အားမရျဖစ္လို႔သာ ဒီလို ေရး သား  ေျပာဆိုခဲ့ၾကာလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ မွတ္ယူပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ ျဖစ္စဥ္သမိုင္းကို ျပန္ၾကည့္ရင္ အတိုက္အခိုက္/ အတိုက္အခံ အမ်ိဳးမ်ိဳးၾကားထဲက လူးလြန္႔ ရွင္သန္ ႀကီး ထြားလာခဲ့တာျဖစ္ျပီး ၁၉၉၀ခုႏွစ္မွာ ပင္မေရစီး ေနရာရရွိခဲ့တာကို ျငင္းလို႔မရပါဘူး။ အဲဒီ ကာလေတြမွာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာေတြ အမ်ားႀကီး ေပၚေပါက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေန႔အထိ ေခတ္ျပိဳင္ ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ အထင္ကရကဗ်ာ ဆရာေတြျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ တည္းမွာပဲ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ ရပ္တန္႔သြားတယ္လို႔ လည္းျမင္ၾကသူေတြ ရွိလာပါတယ္။ အရွိန္ အဟုန္နဲ႔ ျပန္႔ပြားလာေပမယ့္ ကဗ်ာေဗဒအားျဖင့္ ျမင့္မားလာမႈ (တိုးတက္မႈ /ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ) ပိုင္းမွာ အားနည္းခဲ့တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ `ဘာဆက္လုပ္ၾကမလဲ´ ဆို တဲ့ အေတြးေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ `ဒီအတိုင္းပဲ ဆက္ေရးမယ္´ နဲ႔ `ဒီအတိုင္း ေတာ့ မေရးေတာ့ဘူး ၊ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုဆက္ရမလဲ ၊ ဘယ္လိုေျပာင္းရမလဲ´ ဆိုတဲ့ သ ေဘာထား ၂ရပ္ကိုလည္း ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ကဗ်ာအသစ္ ၊ ကဗ်ာေဗဒအသစ္ကို မိုးကုတ္ စက္၀ိုင္းမွာ လွမ္းေမွ်ာ္ ၾကည့္ခဲ့ၾကတယ္ေပါ့ဗ်ာ။

၂.၂။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈံးကလည္း ႐ိုက္ခတ္ေနပါျပီ။ ဘာမွန္း ဟုတ္တိပတ္တိမသိပဲ ေျပာေနခဲ့ၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ဆရာေဇာ္ေဇာ္ေအာင္ဟာ ပို႔စ္ေမာ္ ဒန္သေဘာတရားေတြကို သူစြမ္းသေလာက္ ရွင္းျပေနခဲ့ေပမယ့္ အဲဒါေတြဟာ `သီအိုရီ´ သက္သက္ေတြလိုပဲ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ကဗ်ာနဲ႔ တြဲေျပာရရင္ေတာ့ ပိုစ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ Postmodern Poetry ဆိုတာ ဘာကိုေခၚတာလဲ ၊ ဘယ္လိုအမ်ိဳးအစားလဲ ဆိုတာကို သိခ်င္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ဆရာေဇာ္ေဇာ္ေအာင္ ထုတ္ျပခဲ့တဲ့ တာရာမင္းေ၀ (ေကာင္းရာ သုဂတိလားပါေစ) နဲ႔ မင္းခိုက္စိုးစံတို႔ဟာ `စံျပ´ (သဖြယ္) ျဖစ္ခဲ့ၾကသလို ဆရာေမာင္သာႏိုးကလည္း ကဗ်ာစာအုပ္ အမွာစာတစ္ခုခုမွာ (လား ? ကၽြန္ေတာ္ အမွတ္မွားရင္ျပင္ေပးပါ) ေအာင္ဘညိဳန႔ဲ အျခားေခတ္ေပၚကဗ်ာ ဆရာအခ်ိဳ႕ကို ပို႔စ္ေမာ္ ဒန္ကဗ်ာဆရာေတြလို႔ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ ကဗ်ာဆိုတာကို သိခ်င္လာၾကပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ဒီကိစၥကို တစ္ဘက္တစ္လမ္းက ခ်ဥ္းကပ္တဲ့ အေနနဲ႔ ႐ုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာမဂၢဇင္းမွာ `ဆိုဗီယက္ေခတ္လြန္ ကဗ်ာ ႐ႈခင္း´ ေဆာင္းပါးေတြ ကၽြန္ ေတာ္ ေရးခဲ့ပါတယ္။ ဆိုဗီယက္အင္ပါယာႀကီး ၿပိဳကြဲသြားျပီးေနာက္ ႐ုရွမွာ ေပၚလာခဲ့တဲ့ ကဗ်ာ ဂိုဏ္း/ ေက်ာင္းေတာ္/ အုပ္စု အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔သူတို႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြ အပါအ၀င္ ရွင္းလင္း ခ်က္ေတြနဲ႔ ေဖၚျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ကဗ်ာဂိုဏ္းေတြဟာ ႐ုရွစာေပပညာရွင္ မီခါအီးလ္ အက္ပ္ရွတိုင္းရဲ႕ အလိုအရ ႐ုရွပို႔စ္ေမာ္ဒန္ ကဗ်ာအမိ်ဳးအစားေတြ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာမွတ္ သားခဲ့ရပါတယ္။ ဆက္ျပီး ၊ အေမရိကန္ ႏ်ဴးေယာက္ကဗ်ာ ဂိုဏ္း၀င္ ကဗ်ာဆရာ ဂၽြန္အက္ရွဘရီရဲ႕ ကဗ်ာေတြကို ဘာသာ ျပန္႐ံုတင္ မဟုတ္ပဲ ရွင္းလင္းခ်က္ေတြနဲ႔ ေဖၚျပ ခဲ့ပါေသးတယ္။ အဲဒီတုန္းက ဒီက ကဗ်ာဆရာအခ်ိဳ႕ဟာ အက္ရွဘရီကိုမထင္ မရွားပါမႊား ကဗ်ာဆရာလို႔ ထင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဖတ္႐ႈေလ့လာမႈနဲ႔ ထိေတြ႔မႈ အင္မတန္ နည္းပါးခဲ့လို႔ပဲ ျဖစ္ဟန္တူပါတယ္။ ဆရာ ေမာင္သာႏုိး အိုင္ယိုး၀ါး Iowa က ျပန္လာျပီး ေဆာင္းပါး တစ္ ပုဒ္ထဲမွာ သူကိုယ္တိုင္ ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ အက္ရွဘရီရဲ႕ ႀကီးမားတဲ့ ေက်ာ္ၾကားမႈနဲ႔ ကဗ်ာ ဩဇာရွိပံု အေၾကာင္းပါရွိမွပဲ အခ်ိဳ႕ နည္းနည္း ေခါင္းေထာင္ လာၾကတယ္။ အေမရိကန္ ကဗ်ာေလာကမွာ ႏ်ဴးေယာက္ဂိုဏ္း ကဗ်ာဟာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ ကဗ်ာေတြထဲက တစ္မ်ိဳး တစ္စား ျဖစ္တယ္ဆိုတာ Paul Hoover တည္းျဖတ္တဲ့ Norton Anthology of Postmodern American Poetry (1994) မွာ အတိအလင္း ေဖၚျပပါတယ္။ ႐ုရွပို႔စ္ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြနဲ႔ အက္ရွဘရီရဲ႕ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြကို ထိေတြ႔ဖတ္႐ႈျမည္းစမ္းျပီး ယူခ်င္ရာ ၊ ယူတတ္ရာ ၊ ယူဖို႔ ဘာသာျပန္ ေရးသားခဲ့တာ ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ထူးျခားတာ တစ္ခုကေတာ့ ႐ုရွပို႔စ္ေမာ္ဒန္ ကဗ်ာဆရာအခ်ိဳ႕ကို အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုမွာ အေမရိကန္က ဘယ္ ကဗ်ာမ်ိဳးေတြ ႀကိဳက္သလဲလို႔ ေမးေတာ့ Language Poetry လို႔ မဆိုင္းမတြ ေျဖၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။ LP ကို သူတို႔ ဘယ္လိုနဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ႀကိဳက္ေၾကာင္းနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ ကဗ်ာအျမင္ ၊ ကဗ်ာေရးျခင္းေပၚ ဘယ္လို လႊမ္းမိုးခဲ့ေၾကာင္း ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။ အက္ရွ ဘရီကို အဆံုးစြန္ဆက္တိုက္ ေလ့လာလိုက္ေတာ့ LP ဆီပဲ ေရာက္သြားပါတယ္။ အဲသလိုနဲ႔ LPကုိ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ စိတ္၀င္စားခဲ့ျပီး ၂၀၀၃ ေလာက္ကေန ႀကိဳ႕ၾကားေရးခဲ့တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြဟာ ၂၀၀၅မွာပဲ စာအုပ္အျဖစ္ ထြက္ရွိလာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာ ကဗ်ာ ေလာကမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြဟာ ဘယ္လို ရွိတယ္ဆိုတာ ခ်ျပလိုက္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ ရန္အေတာ္ မ်ားခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ က ဗ်ာ`မိတ္´ေတြထဲက ကၽြန္ေတာ့္ကဗ်ာ`ရန္´ေတြဘက္ ပါသြားခဲ့တာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒီကိစၥေတြဟာ ဖတ္သူတို႔ သိၾကျပီးသားေတြမို႔ ထပ္ေျပာ မေနခ်င္ေတာ့ပါဘူး။ ခင္ေအာင္ ေအး ေျပာခဲ့တဲ့စကား တစ္ခြန္းကို ျပန္ေဖါက္သည္ခ်႐ံုနဲ႔ လံုေလာက္မယ္ထင္ပါတယ္။ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ဆက္မသြားခ်င္ေတာ့ေပမယ့္ LP ကိုလည္း လက္မခံႏိုင္ဘူး´တဲ့။ ေနာက္ပိုင္းမွာ`နီယိုေမာ္ဒန္´လို႔ အမည္ထြက္လာတဲ့ ေလသံပါပဲ။ `ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ ေတာ့ ႀကိဳက္တယ္ ၊ LP ေတာ့ မႀကိဳက္ ဘူး´ ဆိုတာမ်ိဳးေတြလည္း ပါတာေပါ့။

၂.၃။  အဲဒီကာလတုန္းက ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ အေနအထားကို ျပန္သြားရရင္ အထက္မွာ ေျပာခဲ့သလိုပါပဲ ၊ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ ပင္မေရစီး Mainstream ကဗ်ာေနရာနဲ႔ အဆင့္ကို ထိုက္ထိုက္တန္တန္ပဲ ေရာက္ရွိလာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာ ေဗဒဆိုင္ရာ ၊ နည္းေဗဒဆိုင္ရာ ပံ့ပိုးမႈေတြ ၊ ျဖည့္စြက္မႈေတြ ၊ ခ်ဲ႕ထြင္မႈေတြ ေတာ္ေတာ္ အားနည္းပါ တယ္။ ယူစရာ စံပံုစံ Model ဆိုလို႔ကလည္း`သူ႔ဟာ ကိုယ့္ဟာ ၾကည့္ေရး´ ေတြပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အျပစ္ ေျပာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျဖစ္ ေျပာတာပါ။ အဲဒီ ကာလရဲ႕ ေခတ္ အေနအထားကလည္း ရွိျပန္ေသးတာကိုး။ အခုလို အင္တာနက္ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ မရွိ ေသးဘူး။ ကဗ်ာ အႏုပညာဆိုင္ရာ အေရးအသားေတြ ၊ အေတြးအျမင္ေတြ ႏွံ႔ႏွ႔ံစပ္စပ္ မရွိ ေသးဘူး။ ရင္ဘတ္နဲ႔ တင္းခံေနခဲ့ ၾကတာ။ ခံစားမႈရွိရင္ ကဗ်ာေရးလို႔ရတယ္။ `ေခတ္ေပၚ အာ႐ံုခံစားမႈ´ နဲ႔ကဗ်ာေရးၾကတယ္။ အဲဒီ `ေခတ္ေပၚ အာ႐ံုခံစားမႈ´ ဆိုတဲ့ စကားစ ေျပာခဲ့သူ တီ ၊ အက္စ္ ၊ အဲလိယစ္တ္ရဲ႕ Modern Sensibility နဲ႔ ဘယ္လိုပတ္သက္လဲ ၊ ဘယ္လို ျခားနားလဲဆိုတာလည္း စာနဲ႔ေပနဲ႔ တိတိက်က် မရွိခဲ့ဘူး။ မူလ Modernism က လာတဲ့ အသံုးအႏႈံးဟာ Romantic – Realism အေရာင္ေတြ လႊမ္းသြားတယ္။ `ေမာ္ ဒန္´ျဖစ္ေရးထက္ `ေခတ္ေပၚ´ျဖစ္ေရးက ပိုအေရးႀကီးလာတယ္။ တကယ္လည္း အေရး ႀကီးခဲ့ပါတယ္။ ေခတ္သမိုင္းရဲ႕ အရိပ္ႀကီးက ဧကန္မုခ်ရွိေနတာကိုး။ ဒါေပမယ့္ ၊ လြဲတာက ၊`ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဆိုတာ ကဗ်ာအႏုပညာမွာ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား ေတြထဲက တစ္မ်ိဳးသာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို မ်က္ကြယ္ျပဳျခင္းပဲ။ တကယ္ေတာ့ ´ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာဟာ ေရးသူရဲ႕ ခံစားမႈဗဟိုျပဳ လစ္ရစ္က္ Lyric ကဗ်ာပံုစံ အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာမွ သာလွ်င္ ကဗ်ာျဖစ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဟိုကၠဳလည္း ကဗ်ာပဲ။ ေလးခ်ိဳးလည္း ကဗ်ာပဲ။ ေခတ္စမ္းလည္း ကဗ်ာပဲ။ အဲဒီမွာ `ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာဟာ ကဗ်ာေပၚ လက္၀ါးႀကီး အုပ္ တာမ်ိဳး၊ ႀကီးစိုး လႊမ္းမိုးလာတာမ်ိဳး ျဖစ္လာေနတာကို ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထဲ တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့ရပါ တယ္။ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာမွ ကဗ်ာ´ ဆိုတဲ့ သိမ္းႀကံဳး သိမ္းပိုက္ အာဏာ ပါ၀ါ ထူေထာင္ တာမ်ိဳးႀကီးကို အရသာ မေတြ႔ခဲ့တာ အမွန္ပါပဲ။ Authoritarian ဆန္တယ္လို႔ ျမင္လာခဲ့ပါ တယ္။ ကဗ်ာအႏုပညာ နယ္ပယ္ အက်ယ္အ၀န္းႀကီးကိုလည္း တစ္ခ်က္ခုတ္ ျဖတ္လိုက္ သလိုပဲ။ ျပီးေတာ့ ၊ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကား ဩဇာတိကၠမရွိတဲ့ ကဗ်ာဆရာႀကီးေတြရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ပါမွ ကဗ်ာအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရမလိုေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ လူပုဂၢိဳလ္ခ်င္း အထက္ေအာက္ ဖိစီးမႈဒဏ္ကိုလည္း လူငယ္ကဗ်ာဆရာေတြ မခံႏိုင္ေတာ့တာ ေတြလည္း ႀကံဳခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီမွာ ၊ `ပို႔စ္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ကိုေခ်ာ အမွတ္တရပြဲ (၂၀၀၄ ထင္ပါတယ္) မွာ ကၽြန္ေတာ္ ဖတ္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ `ပို႔စ္ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာဟာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ ေပၚေပါက္ေရးအတြက္ ႀကိဳးစားၾကည့္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါဟာ

ကၽြန္ေတာ ့္အတြက္ LP ကိုဆက္သြားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းတစ္ခုပါ။

၂.၄။ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္ဆိုတာကို တိတိက်က် ထုတ္ျပရရင္ ဦးေဖ ေမာင္တင္ရဲ႕ `ျမန္မာစာေပသမိုင္း´ (၁၉၅၈) စာအုပ္ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာကဗ်ာနဲ႔ ဆိုရင္ ေတာ့၂၀၀၃မွာတုန္းက ကိုမိုးေ၀းေက်းဇူးနဲ႔ လက္ေဆာင္ရရွိတဲ့ Poems for the Millennium (1998) စာအုပ္ထူႀကီးဟာ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ အခိုင္အမာ သက္ေသပါပဲ။ Jerome Rothenburg နဲ႔ Pierre Jonis တို႔တည္းျဖတ္တဲ့စာအုပ္ပါ။ ဒါေတာင္ ကၽြန္ေတာ္ လက္ေဆာင္ရရွိတဲ့ စာအုပ္ဟာ ဒုတိယတြဲ Volume Two ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ From Postwar to Millennium ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ထုတ္ေ၀တာ University of California, San Diego ရဲ႕ Archive for New Poetry `ကဗ်ာသစ္အတြက္ ေမာ္ကြန္းတိုက္´ နဲ႔ ပူးေပါင္းခဲ့ တာလို႔ ပါရွိပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ထဲမွာ ေတြ႔ရွိခဲ့တာက High Modernism ကဗ်ာေတြ ၊ အေမ ရိကန္ Objectivist ကဗ်ာေတြ ၊ အေမရိကန္ Black Mountain ကဗ်ာေတြ ၊ Vienna Group ၊ COBRA ၊ New York School ၊ Beat ၊ ျဗိတိသွ် Cambridge ၊ Concrete Poetry နဲ႔ LANGUAGE Poetry ေတြအျပင္ အာရပ္ကဗ်ာေလာက က Tammuzi Poets ၊ ဂ်ပန္က Postwar Japanese Poets ၊ တ႐ုတ္က Misty Poets ေတြလည္း ပါရွိပါတယ္။ အဆံုး မွာေတာ့ Cyberpoetics ေပါ့။ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား တစ္ခုစီကိုက ကဗ်ာေဗဒ (အျမင္ ၊ သ ေဘာတရား ၊ နည္းစနစ္ ) တစ္ခုစီအျဖစ္ တည္ရွိေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေခၚအေ၀ၚ အားျဖင့္ထြန္းကားလာတဲ့ Contemporary Poetics `ကြန္တမ္ပိုရာရီ ကဗ်ာ ေဗဒ´ရဲ႕ ေနာက္ခံ သေဘာတရားေတြ ေတာ္ေတာ္ပါရွိ ပါတယ္။ ဒီ Contemporary Poetics (CP) ေနာက္ျပန္လိုက္ရင္းနဲ႔ LP ရဲ႕ႀကီးမားတဲ့ အခန္းက႑ကို သြားျပန္ေတြ႕ရ ျပန္ပါတယ္။ ဒါကလည္း Post – Structuralism (PS) ရဲ႕ theory ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ တယ္ဆိုေတာ့ PSကို အခ်ိန္နဲ႔ လက္လွမ္းမီသေလာက္ (ျပန္) စူးစမ္း ေလ့လာ စဥ္းစားမႈ ေတြ (ထပ္) ျပဳခဲ့ရပါတယ္။ ျပဳေနရဆဲပါ။ (ဒီ PS အပိုင္းကို ကိုမင္းခက္ရဲ ေတာ္ေတာ္ေလး တင္ျပ ေဆြးေႏြးခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ရပါတယ္။ တင္ထိုက္ပါတယ္)။ ၿခံဳေျပာ ရရင္ ကဗ်ာအႏုပညာ ရဲ႕ diversity ေထြျပား ျခားနားၾကတဲ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး အဖံုဖံုေသာ ကဗ်ာ ေတြ ရွိေနၾကတယ္ ဆိုတာပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ အဲဒီတုန္းက ေခတ္ေပၚကဗ်ာ ပဲရွိခဲ့ျပီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာမွ ကဗ်ာဆိုတဲ့ အစြန္းေရာက္ အယူအဆေတြရွိခဲ့တာကို ကၽြန္ေတာ္ နည္း နည္းပါးပါး ျဖစ္ျဖစ္တြန္းလွန္ ၾကည့္ခဲ့တာပါ။ ရွိရင္းစြဲ ျမန္မာကဗ်ာေလာကကို ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ တီးေခါက္ ၾကည့္ခဲ့တာပါ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကို အလဲထိုးျပီး ျမန္မာ ကဗ်ာေလာကသရဖူကို အႏိုင္ယူသိမ္းပိုက္ဖို႔ဆိုတာမ်ိဳးကို လံုးလံုးလ်ားလ်ားနဲ႔ ခါးခါးသီးသီးဆန္႔က်င္ခဲ့ပါတယ္။ ဆန္႔က်င္ဆဲ ပါပဲ။ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား တစ္မ်ိဳးကေန တစ္မ်ိဳး အဆင့္ဆင့္ တိုးတက္ ေျပာင္း လဲမႈ ျဖစ္စဥ္ထက္ ပူးတြဲတည္ရွိေရးမူကို ကၽြန္ေတာ္ ပိုလက္ခံပါတယ္။ ေလာကႀကီးကို အထက္ေအာက္ဖိစီးမႈနဲ႔ တစ္မ်ိဳးတစ္စားတည္း ျဖစ္ေအာင္ ျပဌာန္း ထိမ္းခ်ဳပ္ ရမယ္ဆိုတဲ့ ကဗ်ာဆရာႀကီး အခ်ိဳ႕ရဲ႕ အျမင္ေဟာင္းေတြကို ကၽြန္ေတာ္ ဆန္႔က်င္ေၾကာင္းပါ။ အဲဒီ တုန္းက `ကဗ်ာအက်ိဳးသယ္ပိုးျခင္း´ လို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာခဲ့ရပါတယ္။ `ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာ အက်ိဳး ၊ LP အက်ိဳးရယ္လို႔ မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ အခုလည္း မဟုတ္ပါဘူး။

၃။

LP ကုိ ကၽြန္ေတာ္ စရင္းႏွီးကာစက မႀကိဳက္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီတုန္းက ကၽြန္ေတာ့္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာ အခံကလည္း ထုထည္ႀကီးႀကီး မားမားနဲ႔ ရွိခဲ့တာက တစ္ေၾကာင္း ၊ LP ကဗ်ာေတြကို စာမ်က္ႏွာ ေပၚမွာပဲ ေတြ႔ရျပီး ေနာက္ခံ သေဘာတရားကိစၥေတြ ဟုတ္တိ ပတ္တိ မသိခဲ့တာက တစ္ ေၾကာင္း ၊ ကိုယ္နဲ႔ ပိုနီးစပ္ႏိုင္တဲ့ အက္ရွဘရီကို ၾကိဳက္ေနတာက ေနာက္တစ္ေၾကာင္းေပါ့။ ေနာက္ပိုင္းမွာ Post-Stucturalist theory ေတြနဲ႔ ရင္းႏီွးလာေတာ့မွပဲ LP ကို ကၽြန္ေတာ္ လက္ခံ လာ ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဘာသာစကားနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အယူအဆေတြ ၊ မိမိအတၱ အပါအ၀င္ အိုင္ဒင္တတီ တည္ေဆာက္မႈနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အယူအဆေတြ ၊ စာသားျပဳလုပ္မႈနဲ႔ ဘာသာစကား နယ္ ပယ္မ်ား တည္ေဆာက္မႈ ကိစၥေတြ ၊ အင္စတီက်ဴးရွင္း လုပ္ထားတဲ့ လူမႈနယ္ပယ္ေတြမွာ ဘာ သာစကား သံုးစြဲမႈဆိုင္ရာ အာဏာပါ၀ါ ထူေထာင္ထားရွိမႈေတြ အဓိကေပါ့။ ျပီးေတာ့ ဘာသာ စကားကို ဘာသာေဗဒစနစ္နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈ ၾကားခံ ၊ စတဲ့ သာမန္အသိထက္ ေလ့လာမႈ ရွိသ ေလာက္ ဘာသာစကားရဲ႕ တန္ခိုး အာနိသင္ေတြကို ေတြ႕လာခဲ့ရပါတယ္။ ဘာသာစကားနဲ႔ အဓိပၸါယ္ တည္ေဆာက္မႈစနစ္ ၊ ဘာသာစကားနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ ထုတ္လုပ္ေရး ၊ ဘာသာစကားနဲ႔ ဒႆနိက ၊ ဘာသာစကားနဲ႔ ယံုၾကည္မႈ/အယူ၀ါဒ ၊ ဘာသာစကားနဲ႔ မသိစိတ္ ၊ text နဲ႔ discourse ၊ deconstruction နဲ႔ Constructivism ၊ ေနာက္ပိုင္း ယဥ္ေက်းမႈသီအိုရီ/ ေလ့လာ ခ်က္မ်ား။ ေမြးဖြားတာကအစ ၊ ေသဆံုးတဲ့အထိ ဘာသာစကားနဲ႔ ကင္းလြတ္လို႔ မရဘူး ဆိုတဲ့ အေျခခံ အျမင္ပါပဲ။ ကိုယ္တိုင္သေဘာ ေပါက္စိမ့္၀င္ျပီး ႀကိဳက္လာတတ္ေတာ့မွပဲ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ယံုၾကည္မႈနဲ႔ LP ကဗ်ာေတြ ၾကိဳးစားစမ္းသပ္ ေရးသားရင္းနဲ႔ ကဗ်ာစာအုပ္ေတြ ထြက္ခဲ့တာပါ။ ကဗ်ာဖတ္ ပရိသတ္ေရွ႕ေမွာက္မွာ မွတ္ေက်ာက္ တင္ခံရဲတဲ့ သေဘာကိုေျပာတာပါ။ အဲဒီေတာ့ ေဇယ်ာလင္းဟာ LP (၀ါ) ဘာသာစကား ကဗ်ာဆရာလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းက ေပၚလာေတာ့ တယ္။ ဆက္စပ္ျပီး ထြက္လာတဲ့ စကားေတြထဲမွာ ေဇယ်ာလင္းေရးျပတဲ့ ကဗ်ာေတြဟာ LP ကဗ်ာစစ္ ၊ မစစ္ ၊ ဟုတ္ ၊ မဟုတ္ေပါ့။ အဲဒီတုန္းက အဲဒီစကားေတြကို ကၽြန္ေတာ္ဘာမွ မေျဖ ရွင္းခဲ့ပါဘူး။ မလိုဘူးလို႔ ထင္တာရယ္ ၊ ရွိစုမဲ့စုအခ်ိန္ေလး ထဲမွာ အျခား ကိစၥေတြဟာ အျမဲပို အေရးႀကီး ေနတာရယ္ေၾကာင့္ပါပဲ။ အခု ကၽြန္ေတာ့္ကိုကၽြန္ေတာ္ ျပန္ေမးတဲ့အခါ ကိုယ့္ကို ကိုယ္ပဲ ေျဖစရာ အေၾကာင္း ၃ခု ထြက္လာပါတယ္။ ၁။ LP ကဗ်ာဆိုတာဘာလဲ ။ ၂။ ကၽြန္ေတာ္ ေရးတာေတြ အားလံုးဟာ LP ကဗ်ာ ေတြလား ။ နဲ႔ ၃။ ကၽြန္ေတာ္ဘာေတြေရးခဲ့တယ္ဆိုတာပါပဲ။

၃.၁ ။

LP ကဗ်ာဆိုတာ ဘာလဲဆိုတဲ့ ကိစၥကိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ေလး ရွင္းခဲ့ျပီးပါျပီ။ `LANGUAGE Poetry ႏွင့္ အျခားကဗ်ာေဗဒမ်ား´ (၂၀၀၅) ၊ `ကဗ်ာဘ၀ ရွာေတာ္ပံု´ (၂၀၀၉) ၊ နဲ႔ `ခ်ားလ္စ္ဘန္းစတိုင္းန္ အင္တာဗ်ဴး/ အေရးအသားမ်ား´ (၂၀၀၉)စာအုပ္ ၃ အုပ္မွာ စုစုစည္း စည္းေလး တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၊ ခက္တာက အေမရိကန္ မွာတင္ LP ကဗ်ာ စေပၚလာတဲ့ ၁၉၇၁ ကေန ဒီေန႔ ၂၀၁၁ ဇႏၷ၀ါရီအထိ ေျပာလို႔မဆံုးေသးဘူး ဆိုတာ internet မွာ ၀င္ၾကည့္ လို႔ရပါတယ္။ အခု ၂၁ရာစုရဲ႕ ပထမဆယ္စုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ မွာ ေပၚလာတဲ့ Flarf Poetry ၊ Conceptual Poetry ၊ Elliptical Poetry ၊ New American Hybrid စတဲ့ ကဗ်ာသစ္ေတြ အေၾကာင္း ဖတ္ၾကည့္ရင္ ဘယ္ဟာမွ LP နဲ႔ ကင္းတာမရွိပါဘူး ။ သူတို႔ဆီမွာတင္ ေဆာင္းပါး တစ္ပုဒ္ ၊ စာတမ္းတစ္ေစာင္ ၊ စာအုပ္တစ္အုပ္နဲ႔ရွင္းလို႔ မျပီးႏိုင္ေအာင္ က်ယ္ျပန္႔ နက္႐ိႈင္းတဲ့ သေဘာ ရွိပါတယ္။ အလုပ္ သေဘာနဲ႔ ေျပာရရင္ LP ဆိုတာကို အေမရိကန္ LP (၀ါ) Language Writing ဆရာ/ဆရာမေတြေျပာတာကိုပဲယူရမွာျဖစ္ပါတယ္။

၁။ “LP ကို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္ တစ္ခုတည္းနဲ႔ လံုလံုေလာက္ေလာက္ ဖြင့္ဆို သတ္ မွတ္လို႔ မရေလာက္ပါဘူး။ . . . သူတို႔ မွာ တူတာဆိုလို႔ ဘာသာစကားကို foreground လုပ္တာပဲ ရွိပါတယ္။ သူတို႔အတြက္ ဘာသာစကားဆိုတာ အေတြ႔အႀကံဳကို ဘာသာ ျပန္တာေသာ္၎ ရွင္းျပတာေသာ္၎ မဟုတ္ပဲ ဘာသာစကားဟာ အေတြ႔အႀကံဳ (၀ါ) ေတြ႔ႀကံဳခံစားမႈရဲ႕ မူလအရင္း အျမစ္ကိုယ္တိုင္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာစကား ကိုယ္တိုင္ ဟာ အာ႐ုံခံစားမႈ၊ ဘာသာစကား ကိုယ္တိုင္ဟာ ေတြးေခၚသိျမင္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ . . . ဘာ သာစကားဟာ သိမႈရဲ႕ၾကားခံ Medium တင္မကပဲ သိမႈ တည္ေဆာက္မႈထဲမွာ ပါ၀င္ ဖြဲ႔စည္းေနတာ ျဖစ္တယ္။ . . . ဒီကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္ေလးဟာ LP ကဗ်ာရဲ႕ေထြျပား ျခားနား မႈနဲ႔ အရည္အေသြး တန္ဘိုးအားလံုးကို မေဖၚျပႏိုင္ပါဘူး´´။ (Douglas Messerli တည္း ျဖတ္တဲ့ “LANGUAGE´´ Poetries : An Anthology (1987) ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္ပါ အမွာ စာမွ)

၂။ “LP . . . ဟာ ေတြ႔ႀကံဳခံစားမႈကို ဗဟိုျပဳတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား ကေန ဘာသာ စကားကို ဗဟိုျပဳတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားဘက္ လွည့္လိုက္တာ ျဖစ္တယ္။ . . . LP ဟာ ဘာသာ စကားသံုးနယ္ပယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္ပံုနဲ႔ ကဗ်ာေဗဒကို အထူး အာ႐ံုျပဳတယ္။ . . . Expressivism (ေတြ႔ႀကံဳခံစားမႈ) ဖြင့္ဟ ေဖၚထုတ္ျခင္းကို တုန္႔ျပန္တဲ့ အေနနဲ႔ ပံုသ႑ာန္ အသစ္ေတြ တီထြင္ သံုးစြဲလာတယ္။ စကားေျပ ပံုသ႑ာန္သစ္ ၊ စု ေပါင္းဖြဲ႔စပ္ျခင္း ၊ နည္းစနစ္တစ္ခုခုကို သံုးစြဲျခင္း ၊ ေကာ္လာဂ်္ ျပဳလုပ္ျခင္း ၊ တစ္ေၾကာင္း နဲ႔ တစ္ေၾကာင္း အဆက္အစပ္မဲ့ျခင္း ၊ စကားသံတစ္ခုမက ထည့္သြင္းသံုးစြဲျခင္း ၊ ႐ုရွ ပံုသ႑ာန္၀ါဒရဲ႕ `ဆန္းေအာင္ လုပ္ျခင္း´ အပါအ၀င္ ျဖစ္တယ္။ ဒီနည္းေတြသံုးျခင္းဟာ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာရဲ႕ `I/ငါ´နဲ႔ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာထဲက ေျပာေနတဲ့အသံ Voice တို႔ကို တမင္ ဖ်က္ျခင္း ျဖစ္တယ္။ ( ဒီလို ဖ်က္ၾက တာဟာလည္း Post – Structuralism ရဲ႕ Subject နဲ႔ Subjectivity အျမင္/အယူအဆ/ theory ေတြ ေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။). . . LP မွာသံုးတဲ့ ဘာသာစကား အသံုးအႏံႈးေတြ ၊ `ဆန္းေအာင္လုပ္ျခင္း´ ေတြဟာ အဓိပၸါယ္ ရဲ႕ လူမႈ အေျခခံကို ေ၀ဖန္ခ်င္လို႔ ျဖစ္တယ္။ ဆိုလိုတာက သံုးဖန္မ်ားလာလို႔ Sign ေတြဟာ ဘယ္ အတိုင္းအတာအထိ ဆက္စပ္ ၀န္းက်င္ တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခုနဲ႔ပဲ ပတ္သက္ေတာ့တယ္ ဆိုတာကို စူးစမ္းဖို႔ျဖစ္တယ္။ . . . ဆင္ျခင္တံုတရား (စိတ္)ရဲ႕ ႐ုပ္ျဒပ္ ပံုသ႑ာန္ ေဖၚ ေဆာင္မႈဟာ LP ရဲ႕ မိုးကုတ္စက္၀ိုင္း ျဖစ္တယ္။´´

(Jerome Rothenburg နဲ႔ Pierre Jorris တို႔ တည္းျဖတ္တဲ့ `Poems For the Millennium ´ (1998) မွ)

၃။ “LP သမားေတြမွာ ကဗ်ာေဗဒနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အမ်ားျပည္သူ ေရွ႕ေမွာက္မွာ ခ်ျပျပီး ေဆြးေႏြး ေျပာဆိုလိုတဲ့ ဆႏၵေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အဲသလို ေဆြးေႏြး ေျပာဆိုၾကဖို႔ အတြက္ ဘာအေၾကာင္းအရာေတြ ခ်ျပရမလဲ။ အဲဒီ အေၾကာင္းအရာေတြ ေပၚမွာ တူညီမႈ ရွိၾက တယ္။ . . . ပကတိ အရွိတရားရဲ႕ သေဘာ သဘာ၀။ တသီးပုဂၢလ လူသားရဲ႕ သေဘာ သဘာ၀။ ပကတိ အရွိတရားနဲ႔ တသီးပုဂၢလ လူသားတို႔ကို ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ဘာသာ စကားရဲ႕ အခန္းက႑။ အဓိပၸါယ္ရဲ႕ သေဘာ သဘာ၀။ ဘာသာစကားရဲ႕႐ုပ္ျဒပ္။ စာေပ အႏုပညာရဲ႕ ပံုစံနဲ႔ တန္ဘိုး။ နည္းစနစ္ရဲ႕ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာနဲ႔ အခန္း က႑။ ေရးသူနဲ႔ ဖတ္သူ ဆက္ဆံေရး။ . . . ဒါေတြကို ေလ်ာ့တြက္လို႔မရဘူး။´´

(Ron Silliman တည္းျဖစ္တဲ့ ` In the American Tree ´: LANGUAGE, Realism, Poetry (1986) မွ)

၄။ “LP ဟာ Post – structuralist ေတြရဲ႕ မိမိအတၱ self ေပၚထားရွိတဲ့ အျမင္ကို လက္ခံ တယ္။ ဒီ Self ဆိုတဲ့ မိမိအတၱဟာ တစ္ခုမက ျဖစ္တယ္။ ေရြ႕ေနတယ္ ၊ ေရွ႕ေနာက္မညီပဲ ဆန္႔က်င္တဲ့ သေဘာလည္း ေဆာင္တယ္ ၊ ဘာသာ စကားနဲ႔ discourse ရဲ႕ အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈကို ခံရတယ္။ LP ဟာေခတ္ျပိဳင္ subject (လူမႈကတၱား/` I´) ရဲ႕ ေစ့စပ္လို႔ မရတဲ့ ၊ အစဥ္ပိုင္းဆ ကြဲထြက္ေနတဲ့ သိစိတ္ကို ေန႔စဥ္သံုး ဘာသာစကားရဲ႕ ဖန္တရာ ေတမႈနဲ႔ပဲ ေဖၚျပဖို႔ ၾကိဳးစားတယ္။ ဒါဟာ LPရဲ႕ (hyper) realism သစ္ျဖစ္တယ္။ LP ဟာ ေရးသားျခင္း/ အေရးအသားကို ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားမႈ ပါ၀င္ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ ျဖစ္စဥ္လို႔ သေဘာ ထားတယ္။ အေခ်ာသပ္ ပစၥည္းလို႔ သေဘာမထားဘူး။ LP ဟာ ဖတ္သူရဲ႕ ပူးေပါင္း ပါ၀င္မႈကို ဖိတ္ေခၚတယ္။ ဖတ္သူရဲ႕ အဓိပၸါယ္ ျပဳလုပ္မႈကို အားေပး တိုက္တြန္းတယ္။ . . ဒီနည္းေတြနဲ႔ ဖတ္သူကို လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲ ပါ၀ါနဲ႔ ခြင့္ျပဳ/ ပိတ္ပင္ ထားတာေတြကို သိျမင္ ေစတယ္။´´

(Bob Perelman ရဲ႕ `Language Writing and Literary History ´ (1996) မွ)

၅။ “Language writing (poetry) ဟာ ကဗ်ာအေရးအသား တစ္မ်ိဳးတည္းကို ဆိုလို တာမဟုတ္ပဲ နယ္ပယ္အပိုင္း အျခားတစ္ခု အတြင္းမွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အေရးအသား ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီအေရးအသားေတြဟာ (ရံဖန္ရံခါ) တစ္ခုခုကို တိတိက်က် မရည္ညႊန္း ဘူး ၊ (တစ္ခါတစ္ေလ) ၀ါက်အထား အသိုအမ်ိဳးမ်ိဳးကို သံုးစြဲတယ္ ၊(တစ္ခါတစ္ရံ) နည္းစနစ္ တစ္ခုခုကို တိတိက်က် ခ်မွတ္ျပီး ဖြဲ႕စည္း တည္ေဆာက္တယ္ ၊ (မ်ားေသာ အားျဖင့္) ႏိုင္ငံေရးအယူ၀ါဒကို ယံုၾကည္လက္ခံတယ္ ၊ (အခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ) သီအိုရီ ဘက္ တိမ္းတယ္ ၊ (အခ်ိဳ႕ကိစၥေတြမွာ) စာေပအႏုပညာထဲက `I/ ငါ´ ကိုေ၀ဖန္တယ္။´´ (Bob Perelman ရဲ႕ အထက္ပါအက္ေဆးမွ)

၃.၂

ကၽြန္ေတာ္ေရးခဲ့တဲ့ ကဗ်ာအားလံုးဟာ LPကဗ်ာေတြပဲလား ဆိုတာ ေျပာရ ခက္ပါလိမ့္မယ္။ အထက္က အပိုင္း ၃.၁ မွာ ေျပာခဲ့သလိုပါပဲ။ LP ကဗ်ာဟာ က်ယ္ျပန္႔ျပီး LP ကဗ်ာရဲ႕ နည္း စနစ္ေတြ ၊ နည္းပညာေတြ ဟာလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး အစားစားရွိေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ ကဗ်ာ ေတြဟာ LP ဟုတ္မဟုတ္ ၊ စစ္မစစ္ ဘယ္ေပတံနဲ႔ တိုင္းမလဲ။ ကၽြန္ေတာ္ဟာ LPကို ေတြ႔ရွိျပီး ရင္းႏွီး ေအာင္ ခ်ဥ္းကပ္ၾကည့္တဲ့အခါ ကၽြန္ေတာ့္သိမႈအခံနဲ႔ ကဗ်ာဆိုင္ရာ အႀကိဳက္အခံတို႔ကို ပစ္ပယ္ လို႔ မရခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္ နားလည္လို႔လည္း ႀကိဳက္တဲ့ LP သမားေတြဟာ Charles Bernstein ၊ Bob Perelman ၊ Ron Silliman ၊ Barrett Watten နဲ႔ Lynn Hejinian တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ လုပ္ေနတာကို ကၽြန္ေတာ္ နားလည္ ခံစားလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ ေရး သမွ်အားလံုးကို ကၽြန္ေတာ္ နားလည္တယ္ ၊ ႀကိဳက္တယ္လို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အျခား LP ကဗ်ာ သမားေတြ ( Silliman ရဲ႕ ေပါင္းခ်ဳပ္ထဲမွာ စုစုေပါင္း ၄၀ ၊ Messerli ရဲ႕ ေပါင္းခ်ဳပ္မွာ စုစုေပါင္း ၂၀) ကို ကၽြန္ေတာ္ အႀကိဳက္မေတြ႔ပါဘူး။

ဘယ္ကဗ်ာေရးသူမဆို က်င့္သားမရခင္ Model ယူရတာခ်ည့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ Model ကိုယူျပီး ေရးၾကည့္ျပီး ကိုယ့္ဖါသာကိုယ္ ေရးႏိုင္ေတာ့မွပဲ ဒီ Model ကို ပံုသ႑ာန္ ေျပာင္းတာ ဖ်က္တာ ေတြ ၊ Model အသစ္ရွာတာေတြ ၊ ကိုယ္တိုင္အသစ္ စမ္းေရးၾကည့္တာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ယူတဲ့ Model ကဗ်ာေတြဟာ Charles Bernstein နဲ႔ Bob Perelman တို႔ဆီက အဓိက ျဖစ္ပါတယ္။ အျခား ေတြဆီက နားလည္သေလာက္ ယူျပီး ေပါင္းစပ္တာ ေတြလည္း ရွိပါတယ္။ LP ကဗ်ာမွာကိုက LPကဗ်ာ ေရးနည္းဆိုျပီး နည္းသက္သက္ မရွိပါဘူး။ ရည္ရြယ္ ခ်က္နဲ႔ စမ္းသပ္မႈကုိ လိုက္ျပီး နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဲဒီလို နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးထဲက ကၽြန္ေတာ့္ ရွိရင္းစြဲဓါတ္ခံနဲ႔ တည့္တဲ့ဟာေတြ ယူသံုးပါတယ္။ ေကာ္လာ့ဂ်္ ၊ List poem နဲ႔ disjunctive strategies ေတြမ်ားပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ပဲ ကၽြန္ေတာ့္ ကဗ်ာေတြကို LPကဗ်ာေတြလို႔ ေခၚ မလား။ LP ကဗ်ာစစ္စစ္ ထုတ္ျပပါဆိုရင္ အေမရိကန္ LP ဆရာ/ ဆရာမႀကီး ေတြေတာင္ ေခါင္းစား  သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ LP ကိုတကယ္မသိလို႔ ေရးသား ေျပာဆိုေနၾကတာပဲ ျဖစ္ပါ တယ္။ စံေပတံ တစ္ေခ်ာင္းလို တိတိက်က် သတ္မွတ္ထားတဲ့ ` LP ကဗ်ာ ဟာဒါမွဒါ´ ဆိုတာ မ်ိဳးမွ မရွိတာပဲ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာ စစ္စစ္ဆိုရင္ ဘယ္ဟာက စံညႊန္းအျဖစ္ ထားရမလဲ။ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ ကဗ်ာေတြထဲက ေတာင္မွ ဘယ္ကဗ်ာကမွ ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာစစ္စစ္လို႔ ေျပာလို႔ရ မလဲ။ အဲဒီေတာ့ အလြန္ဆံုးရွိရင္ LP ကဗ်ာရဲ႕ စ႐ိုက္ လကၡဏာေတြကို သိသမွ်ခ်ေရး ျပီး ကၽြန္ေတာ့္ ကဗ်ာေတြကို အဲဒီအခ်က္အလက္ စာရင္းနဲ႔ တိုက္ၾကည့္စရာပဲ ရွိေတာ့တယ္။

ဒါေပမယ့္ ေျပာစရာတစ္ခ ုက်န္ေသးတာက ေဇယ်ာလင္းဟာ LP ကဗ်ာဆရာလို႔ သတ္မွတ္ ၾက တဲ့ ကဗ်ာဆရာအျပင္ ဘာသာျပန္ကဗ်ာဆရာနဲ႔ ကဗ်ာေဗဒ ဆိုင္ရာအသိအျမင္မ်ား ျဖန္႔ျဖဴးသူ လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အလ်ဥ္းသင့္လို႔ Bob Perelman ေျပာတာေလး ျပန္ေျပာျပ ၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ အဲဒီ ၃ေယာက္ဟာ တစ္ခါတစ္ေလ သီးျခားစီ မေနပဲ လာေရာေထြး ေနတတ္ တာလည္း ရွိပါတယ္။ “အကယ္၍ တစ္ေယာက္ေယာက္ဟာ သူ႔ကိုသူ Language writer လို႔ေျပာ႐ံုနဲ႔ သူဟာ Language writer ျဖစ္သလား။ `ျဖစ္´ တယ္ဆိုရင္လည္း သူေရးသား သမွ်ဟာ LP ေတြျဖစ္သလား။ LP အေၾကာင္း ေဆာင္းပါးေတြတင္ မကပဲ ကဗ်ာေတြေတာင္ ေရးတဲ့ Jed Rasula ဆိုရင္ သူ႔ကိုသူ LP မဟုတ္ဘူးလို႔ ျငင္း ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Silliman ရဲ႕ LP ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္မွာ သူ႔ကဗ်ာ ပါ၀င္ေနျပန္ေရာ။ အဲဒီေတာ့ ၊ တစ္ေယာက္ေယာက္ရဲ႕ ကဗ်ာ ကို LP လို႔ ေခၚေ၀ၚ သတ္မွတ္လိုက္႐ံုနဲ႔ သူဟာ LP/ Language writer `ျဖစ္´သလား ၊ မ `ျဖစ္´ဘူးလား။´´ (Language Writing , `Literary History ´ေဆာင္းပါးမွ)

၃.၃

အဲဒီေတာ့ ၊ ကၽြန္ေတာ္ ဘာကဗ်ာေတြ ေရးခဲ့သလဲ။ ကၽြန္ေတာ္ဟာ ဘာကဗ်ာဆိုတာထက္ ကဗ်ာကိုပဲ ေရးခ်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာမွ ၊LP မွ ၊ အဲသလို ေရးခ်င္ တာမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ကဗ်ာေရးသား ျပဳလုပ္ဖို႔  အစေပၚတာနဲ႔ ေရးသား ျပဳလုပ္ ေနစဥ္အတြင္းမွာ ကၽြန္ေတာ့္အာ႐ံုခံစားမႈ အရွိန္အတိုင္း ၀င္လာတာေတြကို ယူငင္သံုးစြဲ လိုက္ တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ`ယူငင္သံုးစြဲ´ တဲ့ အရာေတြထဲမွာ အာ႐ံုေတြနဲ႔ ပြတ္တိုက္ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ဘာသာစကားေတြ ပါမယ္။ ဘာသာစကားက ေပးတဲ့ အာ႐ံုေတြပါမယ္။ ေရးျပီးသား လိုင္း တစ္လိုင္းက တြန္းလႊတ္လိုက္တဲ့ စကားလံုးေတြ ၊ ၀ါက်ေတြ ပါမယ္။ မွတ္ဥာဏ္ထဲက ပတ္သက္ စရာေတြ လွ်ပ္တျပက္ ေပၚလာလို႔ ထည့္သံုးလိုက္မယ္။ ေရးလည္း ေရး ၊ ဖတ္လည္း ဖတ္ ၊ အာ႐ံု၀င္စားမႈ ကိုလည္းျပဳျပီး လမ္းေၾကာင္းေဖၚမယ္ ၊ ဖြင့္မယ္ ၊ ခ်ဲ႕မယ္ ၊ တြဲခ်ိတ္ မယ္။ မထင္ မွတ္ ထားတာေတြဟာ စကားအျဖစ္ ေပၚလာတာေတြကိုလည္း ထည့္ေရးမယ္။ ဒါေပမယ့္ ၊ အဲဒီကဗ်ာ ေရးျခင္းျဖစ္စဥ္ တစ္ခုလံုး ထဲမွာ စႏႈိးေဆာ္လိုက္တဲ့ ၀ိုးတ၀ါး အာ႐ံုခံစားမႈကို ဘာ သာစကားနဲ႔ ေကာက္ေၾကာင္း ေဖၚၾကည့္ရင္း ၊ Texture ေတြထည့္သြင္းရင္း ၊ ေရးသား ျပဳလုပ္ သြားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ ဒီမူလ အာ႐ံုခံစားမႈ ၊ ဘာမွန္းလည္းမသိ ၊ ဘာျဖစ္ လာမယ္မွန္းလည္း မသိတဲ့ စိတ္အာရံုေနာက္လိုက္ျပီး ေရးသြားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္ကို  ေဘးမွာခ်ျပီး လိုက္ေရးတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဒီမွာ နည္းနည္း ေျပာၾကည့္ခ်င္တာကေတာ့ `အာ႐ံုခံစားမႈ´ ပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ့္ အတြက္ေတာ့ ဒီ အာ႐ံုခံစားမႈဟာ ကၽြန္ေတာ္ ဖတ္မွတ္ေလ့လာျပီးႏွလံုးသြင္းလို႔ရတဲ့ ကဗ်ာေဗဒေတြဆီက လာ တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္အစိတ္ေက်ာ္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ၾကီးျပင္းလာေတာ့ ဒီေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ စီးေၾကာင္းေတြဟာ ကၽြန္ေတာ့္မွာ ရွိေနမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ၊ အက္ရွဘရီ ။ ျပီးေတာ့ ၊ LP ။ ျပီးေတာ့ အျခား ေတြ။ ကိမ္းဘရစ္ဂ်္ ကဗ်ာဂိုဏ္းက Jeremy Prynne ပါရင္ပါမယ္။ ကဗ်ာ မေရးခင္ အေတာအတြင္းမွာ ဖတ္ေနတဲ့ စာသားထဲက တစ္ခုခုဟာ ကၽြန္ေတာ့္အာ႐ံုကို ႏႈိးဆြ လိုက္ျပီး အဲဒီစာသားနဲ႔ တစ္နည္းတစ္ဖံုဆက္ႏြယ္ေနတာတစ္ခုခုကို အစျပဳျပီး ေရးသြားတာေတြ လည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ၊ ကၽြန္ေတာ့္ ကဗ်ာအာ႐ံုခံစားမႈမွာ LP ဟာ အဓိက လႊမ္းမိုးေပမယ့္ အဲဒီ ကဗ်ာအာ႐ံုခံစားမႈ စက္ကြင္းထဲ ေခတ္ေပၚလည္း ၀င္ရင္၀င္လာမွာပဲ။ `ထင္ရွားတဲ့ အမွတ္ အသား´(၂၀၀၆) ကေန `ကီလီမန္ဂ်ာ႐ို´(၂၀၁၀) မွာပါရွိတဲ့ ကဗ်ာေတြကို ယွဥ္ၾကည့္လို႔ရပါ တယ္။ တူတာေတြ ၊ မတူတာေတြေပါ့။ အခုဒီႏွစ္ပိုင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္ ထပ္ေလ့လာေနတဲ့ ကဗ်ာ အမ်ိဳးအစားေတြ ကၽြန္ေတာ့္ရင္ထဲ (၀ါ) ကၽြန္ေတာ့္ ကဗ်ာအာ႐ံုခံစားမႈ စက္ကြင္းထဲ ၀င္လာ တာေတြအရ ကၽြန္ေတာ္ ေရးသားမယ့္ ကဗ်ာေတြဟာ တစ္မ်ိဳးတစ္ဖံု ေျပာင္းရင္ေျပာင္းဦး မွာ ပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္က ကဗ်ာေဗဒ တစ္ခုခုထက္ ကဗ်ာအႏုပညာဆီကိုပဲ သြားခ်င္ေနသူပါ။ ကဗ်ာေရးေနစဥ္ အတြင္းမွာ ကၽြန္ေတာ့္ကဗ်ာ အာ႐ံုခံစားမႈ စက္ကြင္းထဲမွာ ဘယ္ကဗ်ာေဗဒ ၊ ဘယ္ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားက dominant ျဖစ္လာမလဲ ဆိုတာ ႀကိဳေျပာျပလို႔မရပါဘူး။ dominant ျဖစ္တဲ့ အပိုင္းမ်ားရင္ အဲဒီကဗ်ာကို ဘယ္အမ်ိဳးအစားလို႔ ေျပာလို႔ရေကာင္းရျပီး ဘယ္အပိုင္းမွ dominant မျဖစ္ပဲ ဟိုတစ္စ ဒီတစ္စေတြ ေတြ႔ေနရင္ ဘယ္ကဗ်ာေဗဒ ၊ ဘယ္ကဗ်ာ အမ်ိဳး အစားလို႔ ေျပာရ ခက္ေကာင္းခက္ သြားမွာေပါ့။ ဟိုတုန္းက ကဗ်ာေရးရင္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာ ပဲ ေရးမယ္ဆိုတာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုပဲ ကဗ်ာလို႔သိခဲ့လို႔ပါ။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏ်ဴးေယာက္ကဗ်ာ ၊LP ကဗ်ာေတြ ေတြ႔လာေတာ့ အဲသလိုေတြ လိုက္ေရးၾကည့္ တယ္။ ျမန္မာကဗ်ာမွာ ႏ်ဴးေယာက္  ကဗ်ာေရးသူ ၊ LP ကဗ်ာေရးသူ ဆိုတာထက္ ကဗ်ာေရးသူပဲ အျမဲျဖစ္ခ်င္ခဲ့တာပါ။ ကဗ်ာ အႏုပညာ အသိ ရင့္က်က္လာေလ ၊ ေလဘယ္တစ္ခုအတြင္း သြတ္သြင္းလို႔ မရေလကိုပဲ ႀကိဳက္ ပါတယ္။ မတူညီတဲ့ ကဗ်ာေဗဒေတြ ကို ေပါင္းစပ္ျပီးေတာ့ေတာင္ ေရးခ်င္ပါေသးတယ္။ ဘာေတြ ဘယ္လို ထြက္လာမလဲဆိုတာကေတာ့ ေရးၾကည့္မွ သိမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၄။

အခု ပစၥဳပၸဳန္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၾကည့္ၾကမယ္ဆိုရင္ မဂၢဇင္းနဲ႔ ကဗ်ာစာအုပ္ဆိုတဲ့ Print media မွာ ေရာ အြန္လိုင္း media မွာေရာ LP ကဗ်ာပံုစံမ်ိဳးေတြေတြ႔လာရပါတယ္။ ဥပမာ ၊ Pom Skool ။ အဲဒီ အေရးအသားေတြဟာ LP ကဗ်ာေတြလား ဆိုေတာ့ အထက္က ေျပာခဲ့သလိုပါပဲ။ ေသခ်ာ တာကေတာ့ `ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာပံုစံ မဟုတ္တာ ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲသလို ေရးသားျခင္း ေပၚမွာေရာ ၊ ေရးသားၾကသူေတြ ေပၚမွာေရာ ကၽြန္ေတာ့္မွာ ေျပာစရာမရွိ သေလာက္ပါပဲ။ ကၽြန္ ေတာ့္ ကဗ်ာ အေရးအသားေတြထဲက ပံုစံေတြ ၊ နည္းေတြက အစ စကားလံုးေတြ ၊ ၀ါက် ေတြ အထိ ယူသံုးၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္အမည္ကို ေအာက္ေျခမွာ ေဖၚျပတာရွိသလို မေဖၚျပတာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါကိုလည္း ownership ပိုင္ဆိုင္မႈ သေဘာထက္ intertextuality သေဘာလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ျမင္ပါတယ္။ ပိတ္ပင္ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔ လည္းမရပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ကို အၾကီး အက်ယ္ တိုက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ သူေတြေတာင္ ဒီနည္းေတြ သံုးေနတာ မဂၢဇင္းေတြမွာ ျမင္ေနရျပီေပါ့။ သူတို႔ ႀကိဳက္လို႔ပဲ သံုးသံုး ၊ စမ္းသပ္ခ်င္လို႔ပဲသံုးသံုး၊ တစ္ခုခုကို ေက်ာ္လႊားခ်င္လို႔ပဲ သံုးသံုး ၊ LP ဘက္တိမ္း/ ယိမ္း/မွိန္းခ်င္လို႔ပဲ သံုးသံုး ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ မဆိုင္ ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သိတဲ့အတိုင္းပဲ ၊ ေကာင္းရင္ေတာ့ သူတို႔ နာမည္ရတာေပါ့။ မေကာင္းရင္ေတာ့ ေဇယ်ာလင္း ေခါင္းေပါ့။ အဲဒါ ေၾကာင့္ ၊ ေကာင္းၾကပါေစလို႔ပဲ ဆုေတာင္းပါတယ္။ ကိုယ္ လုပ္ေနတာကိုလည္း ဘာကို ဘာ ေၾကာင့္ ဘယ္လို လုပ္ေနတာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိၾကဖို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဆက္လက္ခ်ဲ႕ ထြင္ ေရးသားၾကဖို႔လည္း တိုက္တြန္းပါတယ္။

၅။

နိဂံုးခ်ဳပ္ ရရင္ေတာ့ ေခတ္ျပိဳင္ ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ LP ေခၚ ဘာသာစကားကဗ်ာဆိုတဲ့ အေခၚအေ၀ၚ အသံုးအႏႈံးေရာ ၊ အယူအဆေရာ ၊ အေရးအသား ေတြေရာ ၊ ႏြယ္တာ ေတြေရာ ၊ `လိုလို´ေတြေရာရွိေနပါျပၤီ။ စကတည္းက လႈပ္ရွားမႈတစ္ခုလို လုပ္တာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ေခတ္ ေပၚကဗ်ာ လႈပ္ရွားမႈလို Movement တစ္ခုေတာ့ ရွိမယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္မထင္ပါဘူး။ နားလည္ သေဘာေပါက္ျပီး ႀကိဳက္တဲ့ သူေတြ ေရးၾကတာမ်ိဳးပဲ ရွိမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာလည္း လူနည္းစုပဲ ျဖစ္မွာပါ။ အႏုပညာမွာ လူအမ်ားႀကိဳက္ေစဖို႔ ၊ popular ျဖစ္ေစဖို႔ဆိုတာ မရည္ရြယ္ ၾကပါဘူး။ အဲဒါက pop culture ရဲ႕ entertainment ကိစၥေတြလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ ျမင္ပါတယ္။ pop culture ထဲက icon ေတြ ၊ pop အေၾကာင္း အရာအျဖစ္အပ်က္ေတြ ယူသံုးေတာင္မွ ကဗ်ာဟာ popular entertainment စာရင္း၀င္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ LP ကုိအသစ္လို႔ျမင္ျပီး LP ရဲ႕ ကဗ်ာပံုစံ ၊ ကဗ်ာဟန္ေတြ လိုက္တုလို႔ပဲ ေရးေရး ၊ စမ္းသပ္ လို႔ပဲေရးေရး ၊ ၾကိဳက္လို႔ပဲ ေရးေရး ၊ ေရးသူရဲ႕ ကိစၥသာလွ်င္ ျဖစ္ပါတယ္။ မႀကိဳက္လို႔လည္း ဘာမွ မျဖစ္သြားပါဘူး ။ ကၽြန္ေတာ္ အင္မတန္ ေလးစား ခ်စ္ခင္တဲ့ ပန္းခ်ီဆရာႀကီး ဦးခင္ေမာင္ရင္ဆို အခုထိ သူလြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္၅၀ ေလာက္ က ႀကိဳက္ခဲ့တဲ့ Ab Ex ပန္းခ်ီေတြ ၾကိဳက္လို႔ေရးျပီး ေရးတိုင္း ႀကိဳက္ေနဆဲပါပဲ။ အဲဒါ သူ႔ယံုၾကည္မႈနဲ႔ သူ႔ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈ။

ကဗ်ာ အႏုပညာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကဗ်ာအသိထဲမွာေတာ့ LP ဟာ တိုးခ်ဲ႕ ၀င္ေရာက္ခဲ့ပါျပီ။ LP ကဗ်ာ ထူေထာင္မႈထက္ ရွိရင္းစြဲ ကဗ်ာေလာကထဲ ကဗ်ာေဗဒသစ္ တစ္ခုျဖတ္သန္းမႈလုိ႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ သေဘာထားပါတယ္။ Postmodern ကဗ်ာေဗဒ တစ္ခုေပါ့။ ဒီေန႔ ကဗ်ာ အေၾကာင္း ေျပာၾကမယ္ ဆိုရင္ ယခင္က ကဗ်ာကို ခံစားမႈနဲ႔ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အဆင့္ကေန ဘာသာ စကားကိုပါ ထည့္ေျပာရမယ့္ အဆင့္ တက္လာတာဟာ ကဗ်ာသိမႈ တိုးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ႀကိဳက္ျခင္း/ တိုက္ျခင္းကေတာ့ သဘာ၀ျဖစ္စဥ္ပါပဲ။ ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာသိမႈနဲ႔ ရင္ေဘာင္ တန္းဖို႔ ဆိုရင္ LPရဲ႕ ေနာက္ခံ သေဘာတရား အယူအဆေတြ ၊ သီအိုရီေတြကို တီးမိေခါက္မိရင္ ေကာင္းတာေပါ့။ အထက္မွာ ေျပာခဲ့သလို LPဟာ နယ္ပယ္ အပိုင္းအျခားတစ္ခုထဲက က်ယ္၀န္း က်ယ္ျပန္႔ေထြျပားတဲ့ ကဗ်ာဟန္ အမ်ိဳးမ်ိဳး အစားစားကို ေခၚေ၀ၚ သတ္မွတ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ LPရဲ႕ ေနာက္ခံ intellectual ကိစၥေတြ ၊ social ကိစၥေတြ ၊ aesthetic ကိစၥေတြကို ကၽြန္ေတာ္ တို႔ ဆီမွာ ထဲထဲ၀င္၀င္ ေလ့လာတာမ်ိဳး အားနည္းေနပါေသးတယ္။ ေရးေနၾကတဲ့ အခ်ိန္မွာလည္း ေရးေနခ်ိန္ရဲ႕ သိမႈ ကန္႔သတ္ ေဘာင္ထဲမွာပဲ ေရးေနၾကရ တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ တစ္ဦး စီခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ပဲ လိုပါတယ္။ ပသို႔ဆိုေစ ၊ ျမန္မာကဗ်ာဟာ ရင္ဘတ္ႀကီးကေန အတိုင္းအတာ တစ္ခု အထိ လြတ္ေျမာက္လာ ျပီေပါ့။ `ခံစားမႈနဲ႔ ကဗ်ာေရးတယ္´ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ ႐ိုးစင္းလြန္း လွတဲ့ စကားမ်ိဳးလည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္သြားျပီေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာမွာ ခံစားမႈမပါရဘူး လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ အဲဒီခံစားမႈကို ဘာက ဖြဲ႕စည္းတယ္ ၊ ဘယ္လိုေဖၚျပမယ္ ၊ စတ ဲ့မူလရင္းျမစ္ကိစၥ ၊ ဒါေတြကို ပစ္ပယ္လို႔ေတာ့ မသင့္ေတာ့ဘူး ထင္ပါတယ္။ ေျမပံုမွာ မပါရွိေသးတဲ့ ေလဟာ နယ္ႀကီးထဲမွာ နယ္ပယ္သစ္ေတြရွာေဖြ တည္ေဆာက္ သြား႐ံုပဲရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ကဗ်ာဆရာ ေတြကို စိမ္ေခၚေနတဲ့ ကိစၥပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာနဲ႔ ကဗ်ာအႏုပညာရဲ႕အစဥ္ နပမ္းလံုး ပြဲႀကီးပါပဲ။

ေဇယ်ာလင္း

Read more »

ကြန္ဆက္ပ္ျခဴရလ္ ကဗ်ာေဗဒမွတ္စု Notes Towards Conceptual Poetics

ကြန္ဆက္ပ္ျခဴရလ္ ကဗ်ာေဗဒမွတ္စု Notes Towards Conceptual Poetics

၁။ ။ ကြန္ဆက္ပ္ျခဴရလ္ကဗ်ာ Conceptual Poetry (CP) ဟာ ၂၁ရာစုအေစာပိုင္းစာေပလႈပ္ရွားမႈတစ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ ေရးသားျပဳ လုပ္သူေတြကိုယ္တုိင္ေျပာစကားအရ “uncreative writing´´ “ဖန္တီးမႈမဟုတ္တဲ့ အေရးအသား´´ျဖစ္တယ္။ CP ျပဳ လုပ္ဖို႔ appropriation ရွိျပီးသား အေရးအသား/စာသားေတြကို ယူသံုးတယ္။ ကနဦးအေတြးထည္ကို အျပီးသပ္ရလာဒ္ထက္ ဦးစားေပးတယ္။ အစြန္းေရာက္ပံုသ႑ာန္ေတြမွာ process-oriented ျပဳလုပ္မႈျဖစ္စဥ္ကို အသိအမွတ္ျပဳေရွ႕ရႈတယ္။ non-expressive (အေတြး ၊ခံစားမႈ ၊ အေတြ႕အၾကံဳစသည္တို႔ကို) ဖြင့္ဟေဖၚျပတာမဟုတ္ဘူး။ အခ်ိဳ႕လက္ရာေတြမွာ သတင္းအ ခ်က္အလက္ထုထည္ၾကီး ပါရွိၾကျပီး လက္ရာတစ္ခုလံုးကို ျပီးဆံုးေအာင္ဖတ္ရႈဖို႔ မရည္ရြယ္ဘူး။ ဥပမာ CPကို စတင္လိုက္သူ Kenneth Goldsmith ကက္နစ္သ္ ဂိုးလ္ဒ္စမစ္သ္ရဲ႕ စံျပလက္ရာျဖစ္တဲ့ `Day´ဟာဆိုရင္ စက္တင္ဘာ ၁၊၂၀၀၀ ေန႔စြဲပါ The New York Times သတင္းစာထဲက စာအားလံုးကို စာမ်က္ႏွာ ၉၀၀ပါရွိတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္အျဖစ္ ျပန္လည္ျပဳျပင္စာလံုးစီထား တာျဖစ္တယ္။ (စာလံုးတစ္လံုးတစ္ေလမွ သူ႔ဆီက လာတာမဟုတ္ဘူး။ စာလံုးတိုင္း ၊ စကားစုတိုင္း ၊ ၀ါက်တိုင္းဟာ အဆိုပါ သတင္းစာထဲက ယူတာျဖစ္တယ္)။ အျခားနာမည္ရ CPသမားေတြဟာ Christian Bok ၊ Catheline Bergvall ၊ Robert Fitterman နဲ႔ Vanessa Place တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။

CPရဲ႕ ေရွ႕ေျပးတစ္ခုဟာ (ျပင္သစ္) Oulipo `အူလီပို´ (I’ Ouvroir de Litterature Potentielle) ျဖစ္တယ္။ ကန္႔သတ္ခ်က္ တစ္ခုခုကို ပံုေသထားရွိျပီး စာေပအေရးအသားအမ်ိဳးမ်ိဳးကို စမ္းသပ္ျပဳလုပ္တာျဖစ္တယ္။ အထင္ကရ ပုဂၢိဳလ္ေတြကေတာ့ Italo Calvino ၊ Georges Perec နဲ႔ Raymond Queneau တို႔ျဖစ္ၾကတယ္။ ဥပမာ တစ္ခုထုတ္ျပရရင္ N+7 နည္းျဖစ္တယ္။ နဂိုရွိျပီးသားမူလစာသားထဲက စကားလံုးတစ္လံုးစီကို အဘိဓါန္ထဲမွာ ပါရွိတဲ့ အဲဒီစကားလံုးေအာက္က သတၱမစာလံုးနဲ႔ အစား ထိုးတာျဖစ္တယ္။ အျခားလႊမ္းမိုးမႈေတြဟာ John Cage နဲ႔ Jackson Maclow တို႔ရဲ႕ chance operations တိုက္ဆိုင္မႈေတြ ေပၚလာသလို ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖစ္တယ္။ ဘရာဇီးလ္က Concrete poetry လႈပ္ရွားမႈနဲ႔လည္းပတ္သက္တယ္။

Robert Fitterman နဲ႔ Vanessa Place တို႔ရဲ႕ `Notes on Conceptualisms´မွာ ေဖၚျပပါရွိတာကေတာ့ CP ရဲ႕ အေျခခံစည္း မ်ဥ္းတစ္ခုဟာ `CP လက္ရာကို သမား႐ိုးက်စာသားေတြ ဖတ္႐ႈသလို `ဖတ္႐ႈ´ဖို႔ မလိုအပ္ျခင္းပဲ´ျဖစ္တယ္။ `ဖတ္႐ႈဖို႔ထက္ လက္ရာရဲ႕ idea ကိုေတြးၾကည့္ဖို႔ပဲလိုတယ္´။ `Unoriginal Genius ´စာအုပ္ရဲ႕ နိဒါန္းမွာ စာေပေ၀ဖန္ေရး ဆရာမ Marjorie Perloff ေရးသားတာကေတာ့––´ `ပင္ကိုယ္´ `original´လံုး၀မဟုတ္တဲ့ `ကဗ်ာ´ကို အခု CP သမားေတြလုပ္ၾကသလို ေရး လည္းေရးႏိုင္ျပီး ကဗ်ာလည္းျဖစ္/ေျမာက္တယ္ဆိုတာဟာ ကဗ်ာေလာကမွာမရွိခဲ့ဖူးဘူး။´

Christian Bok ရဲ႕ `Eunoia ´ စာအုပ္မွာဆိုရင္ အခန္းတစ္ခန္းဆီမွာ သရတစ္လံုးပဲ သံုးထားတာျဖစ္တယ္။

Caroline Bergvall ရဲ႕ `Via ´ဟာဆိုရင္ အီတာလ်ံ ဂႏၱ၀င္ကဗ်ာဆရာၾကီး Dante ဒန္ေတရဲ႕ `Inferno´မဟာကဗ်ာဘာသာ ျပန္ ၄၈ခုရဲ႕ ပထမလိုင္းေတြကိုပဲ ျပန္စီတာျဖစ္တယ္။

Flarf ကဗ်ာဆရာေတြျဖစ္ၾကတဲ့ Nada Gordon ၊ K.Silem Mohammad နဲ႔ Gary Sullivan တို႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြဟာ Google search engine ထဲကထြက္လာတာ/ေတြ႕ရွိတာေတြကို primary text အေျခခံစာသားအျဖစ္ယူျပီး အဲဒီကေန ၊ `ဆိုးရြား´တဲ့၊ `မဆီေလ်ာ္´ တဲ့ ကဗ်ာေတြျပန္ျပဳလုပ္တာျဖစ္တယ္။

(A Brief Guide to Conceptual Poetry မွ)

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - — – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

၂။ ။အတိုခ်ံဳ႕ေျပာရရင္ Conceptual writing သို႔မဟုတ္ uncreative writing ဟာ ေခတ္ကာလရဲ႕ ကဗ်ာေဗဒျဖစ္တယ္။ ၂၀ ရာစုရဲ႕ အာဗြန္႔ ဂါ့ဒ္ ဆႏၵေတြနဲ႔ ၂၁ ရာစုရဲ႕ စက္မႈနည္းပညာေတြကို ေပါင္းစပ္လိုက္တာပဲျဖစ္တယ္။ ၂၁ရာစုကဗ်ာ နယ္ပယ္ကို ခ်ဲ႕ထြင္လိုက္တာျဖစ္တယ္။ CP အေလးထားတာကေတာ့ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အသြားႏွစ္ခြျဖစ္တယ္ ၊ ႐ုပ္ျဒပ္နဲ႔ အေတြးထည္ materiality and concept ။ CP ဟာ `ပင္ကိုယ္/မူလ´ `originality´ ျဖစ္ဖို႕ လံုး၀မရည္ရြယ္ဘူး။ uncreativity ၊ unoriginality ၊ illegibility (ဖတ္ရန္ မလြယ္ကူျခင္း) ၊ appropriation ၊ plagiarism (သူတစ္ပါးအေရးအသားကို ခိုးခ်ျခင္း) ၊ Fraud (အတုျပဳလုပ္ျခင္း) နဲ႔ falsification (လိမ္ျခင္း) တို႔ကို သံုးျခင္းအားျဖင့္ self `မိမိ´နဲ႔ ego `အတၱ´တို႔ကို တမင္ပယ္ ေဖ်ာက္တာျဖစ္တယ္။ နည္းပညာ methodology ေတြအားျဖင့္ information management ၊ word processing ၊ databasing နဲ႔ extreme process တို႔ကိုသံုးတာျဖစ္တယ္။ ပ်င္းရိျငိေငြ႕ဖြယ္ျဖစ္ျခင္း ၊ တန္ဘိုးမဲ့ျခင္းနဲ႔ အာဟာရမဲ့ျခင္းတို႔ဟာ ထင္ရွားတဲ့ စ႐ိုက္လကၡဏာ/သေဘာထားေတြျဖစ္တယ္။ ဘာသာစကားဟာ အမႈိက္ ၊ ဘာသာစကားဟာ အယိုအယြင္း အပ်က္အစီးလက္က်န္ေတြျဖစ္တယ္။ အာဟာရမဲ့ဘာသာစကား ၊ အဓိပၸါယ္မဲ့ဘာသာစကား ၊ အခ်စ္မဲ့ဘာသာစကား ၊ ေန႔စဥ္ ေျပာစကား ၊ ဖတ္မရျခင္း ၊ ယႏၱယားဆန္ဆန္ထပ္မံထပ္မံျပန္လည္ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ား။ အစြဲအလန္းၾကီးၾကီးနဲ႔ မွတ္တမ္းတင္ စာရင္းသြင္းျခင္း ၊ မီဒီယာနဲ႔ ေၾကာ္ျငာရဲ႕ တန္ဘိုးဖ်က္/ပ်က္ဘာသာစကား ၊အရည္အေသြးထက္ အေရအတြက္ကို ပိုဦးစားေပး တဲ့ဘာသာစကား။

ယူငင္သံုးစြဲတဲ့ ဘာသာစကားကို သူ႔ကိုသူပဲျပန္ထင္ဟပ္ဖို႔အတြက္ သံုးစြဲရာမွာ CP သမားေတြဟာ အဆိုပါ ယူငင္သံုးစြဲတဲ့ စကားလံုးေတြမွာ နဂိုမူလအားျဖင့္ ပါရွိျပီးသား politics အားျပိဳင္ဖိႏွိပ္မႈေတြကို ေပြ႕ဖက္တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ေတြ မဟုတ္ တဲ့ စကားလံုးေတြကို ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာျဖစ္ျဖစ္ သတ္မွတ္ခ်ျပဖို႔ CP သမားေတြေရွာင္က်ဥ္ၾက တယ္။ ေရြးခ်ယ္မႈအားျဖင့္ေသာ္၎ စက္သံုးစြဲမႈအားျဖင့္ေသာ္၎ကေန ျပဳလုပ္ရရွိတဲ့ ကဗ်ာကပဲ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆ/အစီ အစဥ္ကို စတင္လိုက္ေစတာျဖစ္တယ္။ ဒီ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆ/အစီအစဥ္ဟာ ကဗ်ာဆရာ ကိုယ္တိုင္ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ်တာမ်ိဳး လည္းျဖစ္ဖို႔မ်ားတယ္။ appropriation အေျချပဳ စာေပအေရးအသားျပဳလုပ္မႈထြန္းကားလာတာနဲ႔အမွ် ေန႔စဥ္သိျမင္ေတြ႕ၾကံဳ ေနက်အရာေတြဟာ ဆန္းၾကယ္လာၾကတယ္။ အဓိပၸါယ္အားျဖင့္ မေျပာင္းလဲေစပဲ သူ႔ခ်ည့္သက္သက္ယူငင္သံုးစြဲလိုက္တဲ့အခါ မွာေပါ့။ ၀ါက်ဖြဲ႕ထံုးကို ေဖါက္ခြဲဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္စရာလည္းမလိုဘူး။ CP ဟာ ဖတ္သူထက္ ေတြးေခၚ/ေတြးေတာသူကို ပို စိတ္၀င္စားတယ္။ ဒီကဗ်ာ စိတ္မ၀င္စားဆံုးဟာ ဖတ္႐ႈႏိုင္မႈပဲျဖစ္တယ္။ idea ေကာင္းမွ CP ေကာင္းမွာျဖစ္တယ္။ အက်ိဳးရ လာဒ္ျဖစ္တဲ့ စာသားထက္ မူလ idea ဟာ ပိုစိတ္၀င္စားစရာျဖစ္တယ္။

( Conceptual Poetics : Kenneth Goldsmith မွ )

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - — – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

၃။ ။Poets .org –– CP ကိုနားမလည္တဲ့ လူငယ္ပရိသတ္ေတြကို ခဗၤ်ားဘယ္လိုရွင္းျပမလဲ။

KG –– CP ဟာ ဖတ္စရာမလို တဲ့ ကဗ်ာပါပဲ ။. . . ။ ကၽြန္ေတာ့္စာအုပ္ေတြဆို ဖတ္လို႔ကိုရမွာမဟုတ္ဘူး။ အဲဒီ စာအုပ္ေတြရဲ႕ ေနာက္ေက်ာက concept အေတြးထည္ကို သိရင္ျပီးျပီ။ . . . ။ concept ရရင္စာအုပ္ရတယ္ ၊ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ စာအုပ္ကိုဖတ္စရာမလိုဘူး။ ဖတ္႐ႈဖို႔ထက္ အဲဒီစာအုပ္အေၾကာင္းေျပာတာကမွ ပိုေကာင္းလိမ့္မယ္။ ဘာအသစ္မွ ဆန္းသစ္ တီထြင္တာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ရွိျပီးသားေတြကိုပဲ နဂိုမူလစာသားေတြမ်ိဳးလိုျပန္စီတာ ၊ ျပန္ေဖၚျပတာပဲျဖစ္တယ္။ ေဖၚျပတဲ့ ပစၥည္းထက္ ဘာပစၥည္းကို ေဖၚျပဖို႔ေရြးခ်ယ္တယ္ဆိုတာ ပိုစိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတယ္။ အေရးအသားေပၚမူတည္ျပီး ကိုယ့္ ကိုတန္ဘိုးျဖတ္ မွာမဟုတ္ဘူး ၊ ဘာမွမေရးသားခင္ျဖစ္ေပၚတဲ့ စဥ္းစားေတြးေတာၾကံဆမႈျဖစ္စဥ္ေပၚမွာ ကိုယ့္ကိုတန္ဘိုးျဖတ္ မွာျဖစ္တယ္။ . . . ဟိုကတစ္လိုင္း ၊ ဒီကတစ္လိုင္းယူျပီးကဗ်ာေတြျပဳလုပ္ၾကတာရွိခဲ့ျပီးျပီ။ ဒါေပမယ့္ ရွိျပီးသား အေရးအသား တစ္ခုခုကိုေကာက္ယူ ၊ ၅လကၼေလာက္ ေနရာေရႊ႕ ၊ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ေရးတာ မဟုတ္ေပမယ့္ ဒါဟာကိုယ္ျပဳလုပ္တာလို႔ေျပာ ျပီး ဒါဟာစာသား အသစ္ျဖစ္ေၾကာင္း အခိုင္အမာေျပာဆိုတာမ်ိဳးတစ္ခါမွမရွိခဲ့ဖူးဘူး။

Poets .org –– CP ရဲ႕ ပံုစံေတြကို ဂႏၱ၀င္ကဗ်ာေတြမွာ ေတြ႕ႏိုင္မလား။ ဥပမာ ၊ Homer ၊ Sappho ၊ Shakespeare ၊ Keats။ ဒါမွမဟုတ္ CP ဟာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္သမားေတြျဖစ္ၾကတဲ့ John Cage ၊ Jackson Maclow ၊ Andy Warhol တို႔ရဲ႕ လက္ရာေတြကို အေျချပဳသလား။

KG –– မၾကာေသးခင္ကပဲ Craig Dworkin နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္တစ္အုပ္ထုတ္လိုက္ၾကေသးတယ္။ ´Against Expression ´။ CP အေရးအသားေပါင္းခ်ဳပ္ေပါ့။ Steve Mc Caffery လိုစာေပပညာရွင္စစ္စစ္ဆိုရင္ ဥေရာပ အလယ္ေခတ္စာေပထဲမွာ CPရဲ႕ သာဓကေတြ ရွာေတြ႕ေကာင္းရွာေတြ႕မယ္ထင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္က အဲလိုပညာ ရွင္မဟုတ္ဘူး။ Craig ကလည္း တကယ့္ modernist ပဲ။

အဲဒီေတာ့ ၊ မာလာေမ။ (ျပင္သစ္သေကၤတ ၀ါဒီကဗ်ာဆရာ Mallarme)။ မာလာေမ လိမ္ေရးခဲ့တဲ့ ဖက္ရွင္ဆိုင္ရာ အေရး အသားေတြ။ သူဟာ နာမည္၀ွက္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ဖက္ရွင္မဂၢဇင္းတစ္အုပ္လံုးေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္ဗ်ာ။ သူတစ္ေယာက္တည္း လုပ္တာ။ ဖက္ရွင္က်က် ဘယ္လို၀တ္ဆင္ရမယ္တို႔ ၊ ညစာစားပြဲၾကီးဘယ္လိုတခမ္းတနားက်င္းပရမယ္တို႔ဘာတို႔ေပါ့ေလ။ အဲဒီ Vogue မဂၢဇင္းတစ္အုပ္လံုးသူတစ္ေယာက္တည္းေရးခဲ့တာ။ လူၾကိဳက္မ်ားတဲ့ မဂၢဇင္းလည္းျဖစ္ခဲ့ေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၊ တစ္အုပ္လံုးမုသားခ်ည့္ပဲဗ်။ အိုင္ဒင္တတီကို လိမ္လိုက္တာ။ အဲဒါ မဟာလက္ရာၾကီးပဲ ။ . . . . ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ CP ေပါင္းခ်ဳပ္ ဆိုရင္ modernism ရဲ႕ ကနဦးအစဆီျပန္သြားတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကေန ဒီေန႔ေခတ္ျပိဳင္ဆီတည့္တည့္မတ္မတ္လမ္းေၾကာင္း ထြင္လိုက္တာျဖစ္တယ္။

. . . .

Poets .org –– ခဗၤ်ားကို လႊမ္းမိုးတဲ့ စာသားေတြ ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြရွိသလား။

KG –– စမ္းသပ္မႈအားလံုးရဲ႕ မ်ိဳး႐ိုးစဥ္ဆက္အတိုင္းပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ မူလဇစ္ျမစ္ဟာ Language Poetry နဲ႔ မကြာျခားပါဘူး။ ဂါးထ႐ု(ဒ္)စတိုင္းန္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ခ်စ္တယ္။ အက္ဇရာ ေပါင္းန္(ဒ္) ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ခ်စ္တယ္။ ေဂ်းမ္စ္ ဂိၽြဳက္စ္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ခ်စ္တယ္။ အဲဒီမ်ိဳး႐ိုးစဥ္ဆက္။ ျပီးေတာ့ ျပတ္ေတာက္သြားတာေတြ။ အဲဒီတုန္းက အေရးၾကီးခဲ့တာ ေတြက Fluxus ၊ Pop Art ၊ Sound Poetry ၊ Visual နဲ႔ Concrete Poetry ။ sampling နဲ႔ hip hop တို႔လည္းအေရးပါၾက တယ္။ Situationism ဟာ (ကၽြန္ေတာ္တို႔အေပၚ) တကယ့္ကိုၾကီးမားတယ္။ LP ဟာလည္း တကယ့္လႊမ္မိုးမႈပဲေပါ့။

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ပဲ ေျပာရရင္ေတာ့ John Cage နဲ႔ Ardy Warhol တို႔ဟာမွတ္ေက်ာက္ေတြပဲ။

Poets .org –– Conceptual poet ဆိုတဲ့ အသံုးအႏံႈးဟာ ေဘာင္က်ဥ္းတယ္/အကန္႔အသတ္ျဖစ္တယ္လို႔ျမင္သလား။

KG –– အရာရာကို ေဘာင္ခတ္/ကန္႔သတ္တာ ကၽြန္ေတာ္ၾကိဳက္ပါတယ္။ ဒီေန႔ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလုပ္ေနၾကတဲ့ လုပ္ပံုလုပ္နည္းတစ္ခုကို တစ္နည္းအားျဖင့္ ေဖၚျပတာလည္းျဖစ္တယ္။ မတူကြဲျပားတဲ့ ဟန္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အမည္တစ္ခုတပ္ေပး တာျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ေျပာရရင္ Flarf ဟာ Conceptualism ထဲအက်ံဳး၀င္တဲ့ နည္းပညာတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေပါင္းခ်ဳပ္မွာ Flarfကိုလည္းထည့္သြင္းေဖၚျပထားပါတယ္။

ဒစ္ဂ်စ္တလ္ ပတ္၀န္းက်င္ေၾကာင့္ လူေတြဟာ ကြဲျပားျခားနားစြာ လုပ္ေဆာင္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒစ္ဂ်စ္တလ္ ကဗ်ာေဗဒ digital poetics လို႔ေခၚခ်င္လည္း ေခၚႏိုင္တာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ကြန္ျပဴတာစကရင္ေပၚမွာထက္ စာမ်က္ ႏွာေပၚမွာ ျဖစ္ေနတာပိုမ်ားတယ္။ အင္တာနက္တစ္ခုလံုးကို ျဖတ္ညႇပ္ကပ္လို႔ရတယ္ဆိုတဲ့ ေနာက္ခံ အယူအဆေတာ့ရွိတာ ေပါ့။ အဲသလိုျဖတ္ညႇပ္ကပ္ျပီးရင္ ဘာလုပ္လို႔ရသလဲ။ ကိုယ့္ဟာလို႔ပဲေျပာလိုက္ေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ ကိုယ္ copy လုပ္လို႔ရတယ္ ၊ ညႇပ္လို႔ရတယ္ ၊ ကပ္လို႔ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ CP လို႔ သံုးႏံႈးေခၚေ၀ၚတာ ေကာင္းပါတယ္။ အသံုးလည္းတည့္ တယ္။ ျခံဳငံုလည္းေျပာလို႔ရတယ္ . . . . ဒစ္ဂ်စ္တလ္ျဖစ္ေပၚလာေတာ့ ဘာသာစကားကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ အရင္ကနဲ႔ မတူပဲ တစ္မ်ိဳးေတြးေတာလာၾကတယ္။ အဲဒီ ဒစ္ဂ်စ္တလ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျဖစ္တတ္တဲ့ သေဘာေတြ ၊ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို ေဖၚျပဖို႔ conceptualism ဟာ အသံုး၀င္လာတာပဲျဖစ္တယ္။

Poets .org –– ခဗၤ်ားရဲ႕ လက္ရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုတုန္႔ျပန္မႈေတြေတြ႕ၾကံဳရသလဲ။

KG –– ၀ိုင္းဆဲၾကတာေပါ့။ လက္၀ဲဘက္ကေရာ ၊ လက္ယာဘက္ကေရာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ့္အေရးအသားေတြဖတ္ၾကား ျပဖို႔ အိမ္ျဖဴေတာ္က ဖိတ္ေခၚေတာ့ လက္၀ဲဘက္ကေန Linn Dinh `လင္းဒင္းန္´ ဟာ လူအုပ္စုလိုက္သတ္ျဖတ္တဲ့ သမၼတ အိုဘားမားကို ေဖ်ာ္ေျဖရေကာင္းလားဆိုျပီး စြပ္စြဲတယ္။ လက္ယာဘက္ကဆိုရင္ ေရဒီယို talk –show တင္ဆက္တဲ့ Michael Savage ဟာ အိမ္ျဖဴေတာ္က ကၽြန္ေတာ့္ကို ဖိတ္ၾကားတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး `အေနာက္တုိင္းယဥ္ေက်းမႈၾကီးက်ဆံုးသြားပါျပၤီ´ တဲ့။ `မာ့က္ဆစ္ လူတန္းစားစစ္ပြဲေပၚေပါက္လာျပီ´တဲ့။ . . . . အိမ္ျဖဴေတာ္လို အထင္ကရေနရာမ်ိဳးးမွာ Conceptualism ေရာက္သြားပံုနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အစြန္းႏွစ္ဘက္စလံုးရဲ႕ စကားအသံုးအႏံႈးေတြ ဘယ္ေလာက္တူၾကတယ္ဆိုတာ စိတ္၀င္စား ဘြယ္သိရတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္အဲသေလာက္ေရွာ့ခ္ျဖစ္စရာလည္းမဟုတ္ေလာက္ပါဘူး။

Poets .org –– အဲသလိုအစြန္းေရာက္တာေတြ ခဗၤ်ားတမင္လိုက္ရွာသလား။

KG –– ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ၾကိဳက္တယ္။ အႏုပညာေလာကမွာ အဲသလိုတုန္႔ျပန္မႈေတြမရဘူးေလ။ အႏုပညာဟာ ပရိတ္ သတ္ကို ေရွာ့ခ္မျဖစ္ေစေတာ့တာၾကာပါျပီ။ ကဗ်ာေလာကဆိုရင္ တကယ့္ကို ကြန္ဆာေဗးတစ္ပဲ။ ကဗ်ာေၾကာင့္ လူေတြစိတ္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ရတယ္လို႔။ တစ္နည္းအားျဖင့္ေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အႏုပညာေလာကမွာ ဘာေလးတစ္ခုခုလုပ္ လိုက္ျပီး `အႏုပညာ´လို႔ေခၚလိုက္ရင္ လူေတြက `ဟာ ၊ မိုက္တယ္´ လို႔ ေထာပနာျပဳျပီး အဲဒီအရာကို ေစ်းၾကီးၾကီးနဲ႔ ေရာင္း စားလိုက္လို႔ရတယ္။ ကဗ်ာေလာကမွာေတာ့ တစ္ေယာက္ေယာက္က `ငါပင္ကိုယ္ေရးတာေတြေရွာင္ေတာ့မယ္။ ငါဟာ တမင္ မဖန္တီးပဲ ရွိတာကိုပဲျပန္လုပ္မယ္´ လို႔သာေျပာလိုက္ရင္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ မ်က္စိမ်က္ႏွာေတြသိသိသာသာပ်က္ သြားၾကလိမ့္မယ္။

Poets .org –– ခဗ်ၤားရဲ႕ လုပ္ရပ္/လက္ရာေတြဟာ ခဗၤ်ားရဲ႕ ေခတ္ျပိဳင္/မိတ္ေဆြေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ Christian Bok ၊ Vanessa Place ၊ Robert Fitterman ၊ Catheline Bergvall နဲ႔ အျခားသူေတြနဲ႔ ဘယ္လိုပတ္သက္လဲ။

KG –– ဒီကိစၥကို ေျပာခဲ့ၾကတာစကားအရွည္ၾကီးပါပဲ။ အခုဆိုေပါင္းခ်ဳပ္ေတာင္ထြက္လာျပီ။ ေျပာရရင္ေတာ့ အခုဆို ၁၅ႏွစ္ရွိျပီေပါ့။ စခဲ့တုန္းက Darren Wershler ရယ္ ၊ ကၽြန္ေတာ္ရယ္ ၊ Christian Bok ရယ္။ ဒစ္ဂ်စ္တလ္ေပၚလာလို႔ေလထဲ အန႔ံသစ္တစ္ခုရလိုက္သလိုေပါ့။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းေတြတုန္းက။ အခုလူတိုင္းဟာ CP အေၾကာင္းေျပာေနၾကျပီ။ တကၠႏို ေလာ္ဂ်ီေၾကာင့္ ရနံ႔သစ္ရျပီးကတည္းက အျခားသူေတြလည္း ဒီထဲပါ၀င္လာၾကတယ္။ ဥပမာ ၊ Vanessa ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္ တုန္းက သူ႔ကိုဘယ္သူမွမသိၾကဘူး။ သူ႐ုတ္တရက္ေရာက္လာျပီး ၾကီးမားတဲ့ အင္အားၾကီး တစ္ခုျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ျပီးေတာ့ Catherine Bergvall ။ ျပီးေတာ့ Kim Rosenfield ၊ Nada Gordan ၊ Katie Dagentesh ။

CP နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေနာက္တစ္ခုေျပာခ်င္တာကေတာ့ Concrete Poetry ျပီးရင္ CP ဟာ ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈ international poetry movement ျဖစ္တယ္ဆိုတာပါပဲ။ LP ဟာ internationalမျဖစ္ခဲ့ဘူး။ LP ကို ကမာၻအႏွံ႔ကသိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကန္ ၊ အဂၤလန္နဲ႔ ကေနဒါမွာကလြဲလို႔ ႏိုင္ငံတကာမျဖစ္ခ့ဲဘူး။ Concrete Poetryရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာလႈပ္ ရွားမႈျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုဟာ ဘာလဲဆိုေတာ့ ဘာသာစကားတစ္ခုခုကို သိမွ အဲဒီကဗ်ာကို ဖတ္လို႔ရတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ Concrete Poetryရဲ႕ အေျခခံကိုယ္တိုင္က အျမင္ဆိုင္ရာ Visual ပဲေလ။ ေသာ့ေသးေသးေလးတစ္ေခ်ာင္းရရင္ အဲဒီကဗ်ာေတြကို နားလည္လို႔ရသြားႏိုင္တယ္။ အဲေတာ့ ဒီကဗ်ာမ်ိဳးေရးသားျခင္းမွာ ပါ၀င္လာၾကတဲ့ သူေတြ ကမာၻအႏွံ႔မွာ ရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတကာေပါင္းခ်ဳပ္ေတြလည္းထြက္လာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔စာအုပ္ကလည္း အဲသလို global anthology ပဲေလ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လက္ရာေတြကို ဖတ္စရာမလိုဘူး။ ဘာသာစကားတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို သိဖို႔ထက္ Concept ကို သိဖို႔ပဲ။ ကိုယ့္ေရွ႕ေမွာက္မွာ Concept တစ္ခုခုေရာက္လာျပီးရင္ ဘာဆက္ျဖစ္မယ္ဆိုတာ ဘယ္သူမွ ဂ႐ုမစိုက္ဘူး။ ဘာျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။

လူေတြဟာ ဒီလိုမ်ိဳးလုပ္ေနၾကျပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ႏိုင္ငံတကာမိတ္ေဆြေတြရွိတယ္၊ ျပင္သစ္၊ အဂၤလန္ ၊ ဘရာဇီး ၊ အာဂ်င္တီးနား ၊ ကေနဒါ။ စကဲန္ဒီေနးဗီးယားမွာဆိုရင္ CP အေရးအသားေတြအံုလိုက္ပဲ။

Poets .org –– ခဗ်ၤားလုပ္ေနတာေတြကို လႈပ္ရွားမႈတစ္ခုျဖစ္လာေစမယ့္ အေရးအသားမ်ိဳးေတြ ဘက္လွည့္လိုက္တဲ့အခါ ရွိခဲ့သလား။

KG –– ကၽြန္ေတာ္တို႔မလုပ္ရင္လုပ္မယ့္သူမရွိခဲ့ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ CP စတင္တဲ့ အခ်ိန္ကေန သိပ္မၾကာေသးတဲ့ ကာလအတြင္းအထိ လူေတြဟာ LP အေၾကာင္းပဲ ေျပာတတ္ခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒါကိုလည္း ၁၉၇၃ ေလာက္ကတည္းက ေျပာခဲ့ တာ။ Buffalo တကၠသိုလ္ကထြက္လာတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြဆိုလည္း LP အေၾကာင္းပဲေျပာၾကတယ္။ LP ရဲ႕ မေရတြက္ႏိုင္တဲ့ မ်ိဳးဆက္ေပါ့။ ခ်ားလ္စ္ဘန္းစတိုင္းန္ရဲ႕ တပည့္တပန္းေတြေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္လည္း အဆြယ္အပြားေတြေပါ့။ အေလးအနက္ထား တဲ့ အေရးအသားေတြဟာလည္း LP ဗဟိုျပဳေတြပဲ။ ၾကာေတာ့ျငီးေငြ႕စရာျဖစ္လာတာေပါ့ဗ်ာ။ LP ကို ကၽြန္ေတာ္ၾကိဳက္ပါတယ္။ LP ကေန ဘာရလိုက္လဲဆိုေတာ့ အေၾကာင္းတစ္ခုခုကို တစ္ေယာက္ေယာက္ေရးဖို႔ ေစာင့္ေနရင္ ဘယ္သူမွေရးၾကမွာမဟုတ္ ဘူး။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ၀င္ျပီးေရးဖို႔ပဲရွိေတာ့တယ္။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္စ ျပီးေရးမွ ျဖစ္လာေတာ့မွာ ျဖစ္တယ္။ အဲေတာ့မွပဲ ျဖစ္လာေတာ့ တယ္။

(Poets .org ၀န္ထမ္းမ်ားနဲ႔ Kenneth Goldsmith အေမးအေျဖမွ)

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - — – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

၄။ ။ဘာသာျပန္သူထံမွ ။ အထက္ပါဘာသာျပန္အေရးအသားေတြကို အင္တာနက္မွာ ကိုယ္တိုင္အလြယ္တကူရွာဖတ္လို႔ရပါ တယ္။ စိတ္၀င္စားရင္ ေလ့လာစရာေပါ့။ စိတ္မ၀င္စားလည္း ဘာမွ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ ထိခိုက္စရာအေၾကာင္းမရွိပါဘူး။

ေဇယ်ာလင္း

Read more »

LP ဆုိတာ ဘာလဲ ? (၂)

နီယိုေမာ္ဒန္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ဆီက ေမးခြန္းေတြထြက္လာတာႀကံဳရပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာ အနာဂတ္အတြက္ကဗ်ာလား။ နီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာကို စကားလံုးေ၀ါဟာရအေနနဲ႔ပဲ ယူတာဆိုေတာ့ သူတို႔ဆီက နီယိုေမာ္ဒန္နဲ႔မတူဘူး လား။ ျမန္မာနီယိုေမာ္ဒန္ဆိုတာကေရာ ဘယ္လိုကဗ်ာအမ်ဳိးအစားေတြလဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာရဲ႕သြင္ျပင္လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ Ideology ကအရင္လား၊ Artifacts ကအရင္ျဖစ္တာလား၊ ျမန္မာနီယိုေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆိုတာကေရာရွိေနလို႔လား။ တကယ္ လို႔ရွိေနၿပီဆိုရင္ အဲဒီကဗ်ာေတြကိုေဖာ္ထုတ္ေ၀ဖန္သံုးသပ္ျပသလို ေနာက္ခံသေဘာတရားေရးရာ၊ ကဗ်ာအယူအဆေတြကိုပါ တည္ေဆာက္ျပရင္ ပိုအက်ဳိးရွိမယ္။

ဒါေတြက ျမန္မာကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈအသစ္ ေျပာင္းလဲျဖစ္ထြန္းဖို႔အတြက္ ေမးသင့္ေမးထိုက္တဲ့ေမးခြန္းေတြပါပဲ။ တခ်ဳိ႕ ၀ါရင့္ကဗ်ာ ဆရာေတြကေတာ့ ေဆာင္းပါးေတြေရးမေနပါနဲ႔ကြာ၊ အလုပ္႐ႈပ္ပါတယ္၊ ကဗ်ာပဲေရးစမ္းပါတဲ့။ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာလမ္းကို ေလွ်ာက္ေနၾက တဲ့လူေတြပဲေလ။ ကိုယ့္ေ႐ြးခ်ယ္ခြင့္နဲ႔ကိုယ္မဟုတ္လား။ အမွားအမွန္ကိစၥေတြက သိပ္ေတာ့အေရးမႀကီးလွဘူး။

နီယိုေမာ္ဒန္ကို စိတ္၀င္စားယူတခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေမးခြန္းေတြကမ်ားပါတယ္။ ဒီလိုပဲအေရးအသားအသစ္ေတြစမ္းသပ္တည္ေဆာက္ရင္းနဲ႔၊ ကဗ်ာသေဘာတရားေတြစဥ္းစားဆင္ျခင္ရင္းနဲ႔၊ သေဘာထားအျမင္ေတြေဆြးေႏြးျငင္းခံုၾကရင္းနဲ႔ ကဗ်ာသစ္ယဥ္ေက်းမႈကိုတျဖည္းျဖည္း တည္ေဆာက္သြားၾကရမွာပါ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကေန နီယိုေမာ္ဒန္ဆီအေ႐ြ႕မွာ အယူအဆ/အေရးအသားေတြဟာ အယူ၀ါဒတစ္ခုအျဖစ္ မတည္ရွိ၊ ၿပီးျပည့္စံုမႈမရွိေသးဘဲ အခုမွစတင္၊ သေႏၶတည္၊ ႀကီးျပင္းဖို႔ဟန္ျပင္ဆဲအေျခအေနမွာပဲ ရွိေသးတယ္ဆိုတာေတာ့နားလည္ေပး ထားၾကဖို႔လိုပါတယ္။

နီယိုေမာ္ဒန္မိတ္ဆက္အျဖစ္ ရုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာမွာ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ သေဘာထားတိုက္ဆိုင္မႈ၊ အျမင္ကဲြလြဲမႈ ဆိုတာကေတာ့ အေထြအထူးေျပာေနစရာမလိုေတာ့တဲ့ အေတြးအေခၚလြတ္လပ္ခြင့္ကိစၥပါပဲ။ အခုဆက္လက္ၿပီး နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕သြင္ျပင္ လကၡဏာတစ္ခ်ဳိ႕ကိုေဆြးေႏြးတင္ျပလိုပါတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြကို အခုေနာက္ပိုင္းေရးဟန္ေျပာင္းလဲလာတဲ့ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ရဲ႕ကဗ်ာ အေရးအသားေတြအေပၚ ေလ့လာမႈနဲ႔ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ကူးအခ်က္အလက္ေတြေပါင္းစပ္ၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

အႏုပညာေတြနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ႀကြင္းမဲ့ခိုင္မာၿပီး ျပည့္စံုတဲ့ပကတိအမွန္အမွားဆိုတာေတြမရွိပါဘူး။ တကယ္လို႔ရွိတယ္လို႔တစ္ဦး တစ္ေယာက္ကအျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ေျပာလာရင္လည္း အဲဒီအမွန္အမွားကိစၥေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔စိတ္မ၀င္စားပါဘူး။ လူ႔ဘ၀မွာ ကိုယ္ ယံုၾကည္ရာ ကိုယ္လုပ္ဖို႔၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ခ်င္ရာတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာဆရာဘ၀ကိုေရြးခ်ယ္ထားၾကတာပါ။ အယူအဆမွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာကိုင္စဲြ၊ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔တာ၀န္ယူပါတယ္။



(၁) ေခတ္ကိုကိုယ္စားျပဳျခင္း/ေခတ္ရဲ႕ပံုရိပ္ထင္စပ္ျခင္း

ဒီအခ်က္ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေရေသာက္ျမစ္ကေန ဆင္းသက္လာတဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေခတ္ဦး ပိုင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရွ႕ကကဗ်ာဆရာေတြက ေခတ္ေပၚအာရံုခံစားမႈ/ေခတ္ေပၚအာရံဳခံစားပံု/ေခတ္ၿပိဳင္အေၾကာင္းအျခင္းအရာဆိုတဲ့ စကားရပ္ေတြ၊ အဓိပၸါယ္ေတြကို ကိုယ္တြယ္သံုးစဲြခဲ့ၾကတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္လူမႈအေၾကာင္းျခင္းရာေတြကို မ်က္ျခည္မျပတ္ဘူးဆိုရင္၊ ေခတ္ ေပၚကဗ်ာနဲ႔မေ၀းဘူးဆိုရင္ အားလံုးနားလည္ရွင္းလင္းၿပီးသားအေၾကာင္းအရာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျဖတ္သန္းေနရတဲ့ေခတ္ရဲ႕အရိပ္အေရာင္/ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈ/ရိုက္ခတ္မႈေတြမပါဘူးဆိုရင္ အဲဒီလိုကဗ်ာအေရးအသားေတြကို ဘာလုပ္မွာလဲ။ ေခတ္ၿပိဳင္ထဲကပုဂၢလိကလူသား/လူသား အစုအေ၀းရဲ႕အာရံုခံစားမႈ၊ သေဘာထားအျမင္ေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားတဲ့အေရးအသားေတြဆိုရင္ အမႈိက္ပံုမွာစြန္႔ပစ္ၿပီးေရႏုတ္ေျမာင္း ထဲ ပစ္ခ်လိုက္ဖို႔ပဲရွိပါတယ္။



(၂) ကဗ်ာဆရာရဲ႕ခံစားမႈ/ဘ၀အျမင္ကိုအေျခခံျခင္း/ဘာသာစကားကိုမီဒီယမ္အျဖစ္သာအသံုးျပဳျခင္း

နီယိုေမာ္ဒန္ဟာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕အာရံုခံစားမႈနဲ႔ ဘ၀အျမင္ေတြကို အေျခခံသေႏၶသားအျဖစ္ ေသြးသားဖဲြ႕စည္းၿပီးမွ “ကဗ်ာ”ဆိုတဲ့ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းကို ေရးသားဖန္တီးပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ဟာ လူသားရဲ႕အာရံုခံစားမႈကိုအေလးထားၿပီး ဘာသာစကားကို အႏု ပညာဖန္တီးရာမွာ မီဒီယမ္/ၾကားခံပစၥည္းအျဖစ္သာသံုးစဲြတယ္။ ဒါဟာ ကဗ်ာအႏုပညာမွာ Foreground နဲ႕ Background ကိုခဲြျခားထား ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕သူေတြအေနနဲ႔ အေရးႀကီးတဲ့အရာကို ေနာက္မွာထားၿပီး ဘာမွအေရးမပါတဲ့သက္မဲ့သေကၤတအေဆာက္အအံုေတြ ကို ေရွ႕တန္းတင္ေနရင္ ပညာတတ္တလြဲဆံပင္ေကာင္းသလိုအျဖစ္မ်ဳိးဆိုက္ေနပါလိမ့္မယ္။



(၃) လူသားရဲ႕ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚလြင္ျခင္း/လူရဲ႕ပုဂၢလိကသေဘာကိုျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ျခင္း

သိပၸံပညာ၊ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး၊ ဒစ္ဂ်စ္တယ္နည္းပညာ၊ ေနာက္ဆံုးေပၚဇိမ္ခံကား၊ အၾကမ္းဖက္စစ္ပဲြ၊ လူသံုးကုန္ပစၥည္းအသစ္ အဆန္းမ်ားစတဲ့ ရုပ္ပိုင္ဆိုင္ရာယဥ္ေက်းမႈေတြ တိုးတက္ထြန္းကားလာတာနဲ႕အၿပိဳင္ လူသားရဲ႕စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာတန္ဖိုးေတြ ယုတ္ေလ်ာ့ က်ဆင္းလာေနပါတယ္။ ရုပ္၀တၱဳယဥ္ေက်းမႈနဲ႔လူဦးေရေပါက္ကဲြႏႈန္းေအာက္မွာ လူသားရဲ႕တစ္သီးပုဂၢလအခန္းက႑ဟာ မွိန္ေဖ်ာ့လာၿပီး လူအုပ္ႀကီးထဲမွာ ေရာေႏွာေပ်ာက္ကြယ္ေနတဲ့အျဖစ္ကို အထိတ္တလန္႔ျမင္ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ႀကီးထဲမွာ ရုပ္၀တၳဳေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈေၾကာင့္ပင္ကိုတန္ဖိုးေတြေပ်ာက္ဆံုးေ၀၀ါးေနတဲ့လူသားရဲ႕ပုဂၢလိကသေဘာကိုျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ နီယိုေမာ္ဒန္ကအေလးထား ပါတယ္။ အဲဒီလိုနဲ႔ နီယိုေမာ္ဒန္မွာလူသားရဲ႕ပုဂၢလိကကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚလြင္ထင္ရွားလာပါတယ္။

(၄) ေခတ္ၿပိဳင္ထဲက Modern & Postmodern sensibility ေပၚလြင္ထင္ရွားျခင္း

ေခတ္ၿပိဳင္ထဲက လူမႈျဖစ္ရပ္ေတြကို အေၾကာင္းျခင္းရာအျဖစ္ေရြးခ်ယ္ၿပီးၿပီဆိုရင္ သူ႔ကိုေဖာ္က်ဴးတင္ျပမယ့္အာရံုခံစားပံု/ဟန္ပန္ ေတြကို ေခတ္နဲ႔အညီ ေျပာင္းလဲတင္ျပဖို႔လိုအပ္လာပါတယ္။ စကားလံုး/ဘာသာစကားကို ကဗ်ာဆန္ဆန္၊ လွလွပပ၊ ေဆာ့ကစားတည္ ေဆာက္ရံုနဲ႔ ေခတ္ေပၚ/ေႏွာင္းေခတ္ေပၚအာရံုခံစားမႈဆီ ဆိုက္ေရာက္ႏိုင္တာမဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒီေန႔ေခတ္လူသားေတြရဲ႕ခံစားမႈ/အျမင္ ေတြဟာ ဘယ္လိုရွိသလဲ။ ဥာဏ္ပညာ၊ ေငြေၾကး၊ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာ၊ ဖက္ရွင္၊ နည္းပညာေတြအေပၚမွာ လူသားရဲ႕သေဘာထားကဘယ္လို လဲ။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္လူသားရဲ႕အသိအျမင္၊ သေဘာထားေတြဟာ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲေနသလဲ။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသားဟာ ဥာဏ္ပညာကို လက္နက္တစ္ခုအျဖစ္ကိုင္စဲြရင္ကိုင္စဲြထားမယ္။ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာကို အမႈိက္လို႔ျမင္ရင္ျမင္မယ္။ အမွန္တရားလို႔လူေတြေျပာေနၾကတဲ့အရာ ကို စက္ဆုပ္ရြံရွာစရာအျဖစ္ျမင္ရင္လည္းျမင္လိမ့္မယ္။ ဒါဟာ သူ႔ရဲ႕အာရံုခံစားပံုအေျပာင္းအလဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေမာ္ဒန္/ပို႔စ္ေမာ္ဒန္အာရံု ခံစားပံုအေျပာင္းအလဲေတြ ဒီေန႔ေခတ္လူငယ္အဖဲြ႕အစည္းထဲမွာ အမ်ားအျပားျဖစ္ပ်က္ေနတာကို ေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္ကေပၚလြင္ေအာင္ ေဖာ္ျပႏိုိင္ဖို႔မလိုဘူးလားလို႔ စဥ္းစားစရာျဖစ္လာပါတယ္။



(၅) လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ Identity ကိုရွာေဖြတည္ေဆာက္ျခင္း

ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ႀကီးထဲမွာ တစ္သီးပုဂၢလလူသားရဲ႕ Identity ဟာ လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနသလို ကိုယ့္ရဲ႕ Identity ကိုတည္ေဆာက္ရတာလည္းခက္ခဲနက္နဲလာပါတယ္။ လူတစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ Identity ဟာ လူအုပ္ႀကီးထဲမထင္မရွား ျဖစ္ရသလို အေတြးအေခၚ၊ အသိပညာအရ Identity ရဲ႕သေဘာလကၡဏာေတြကလည္း အခ်ိန္ကာလပေယာဂနဲ႔အမွ် အတည္မၿငိမ္၊ မေသမခ်ာ၊ အစိုမရ၊ ၿပိဳကဲြေလလြင့္၊ ေပ်ာက္ဆံုးကြယ္လြန္ေနၾကတာကိုေတြ႕ျမင္လာရတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နစ္ေတြက Identity ရဲ႕ မေရရာမႈ/ေရာေထြးေ၀၀ါးေနမႈကို သူ႔သဘာ၀အတိုင္း လက္လြတ္စပယ္ပစ္ပယ္ထားလိုက္ၾကတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ကေတာ့ ဒါဟာ ဘယ္လို ပဲမေသခ်ာ၊ မေရရာ၊ ယိမ္းယိုင္လႈပ္ရွားေနသည္ျဖစ္ေစ၊ လူသားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ျပန္လည္ဆက္စပ္တည္ေဆာက္ရမယ့္သေဘာေတြ လို႔ မွတ္ယူပါတယ္။ လူအုပ္ႀကီးထဲေရာေႏွာေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့တစ္သီးပုဂၢလလူသားရဲ႕ Identity သေဘာကို ျပန္လည္ရွာေဖြတည္ေဆာက္ ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းပါတယ္။ လူသားရဲ႕တစ္သီးပုဂၢလသေဘာကို ရွာေဖြတည္ေဆာက္တာ၊ အာရံုခံစားမႈ၊ ေလာကအျမင္စတဲ့လူသားဆန္မႈေတြကို ဗဟိုျပဳၿပီး ကဗ်ာေရးသားျခင္းဆိုတာကို အတၱႀကီးမားတယ္/ငါစဲြထားတယ္/သကၠာယဒိဌိျဖစ္တယ္/အနတၱကို အတၱလို႔ျမင္တဲ့အျမင္မွား ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး ဘာသာေရးစံႏႈန္းေပတံေတြနဲ႔တိုင္းတာစြပ္စဲြလို႔ေတာ့မရႏိုင္ပါဘူး။ ကဗ်ာဆရာ ကဗ်ာေရးျခင္းဆိုတာ ေလာကသံသရာက လြတ္ေျမာက္ရာအလုပ္ကို က်င့္ႀကံအားထုတ္ေနတာမဟုတ္ဘဲ လူသားဆန္တဲ့ဖန္တီးမႈအႏုပညာယဥ္ေက်းမႈကိုတည္ေဆာက္ေနတာျဖစ္ လို႔ပါပဲ။



(၆) ေရးဟန္ႏွင့္ တင္ျပပံုေျပာင္းလဲျခင္း

ေမာ္ဒန္ကေန နီယိုေမာ္ဒန္ကိုအေရြ႕မွာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ေရးဟန္နဲ႔တင္ျပပံုအေျပာင္းအလဲဟာ အဓိကအေရးႀကီးတဲ့ပံုသ႑ာန္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ေရြ႕လ်ားမႈျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ ကိုင္တြယ္သံုးစဲြေနက်စကားလံုး၊ နိမိတ္ပံု၊ သေကၤတ၊ အသံအသြားအလာ၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ေန က် ၀ါက်၊ ပါဒဖဲြ႕စည္းပံု၊ ကိုယ္အရိုးစဲြေနတဲ့ကဗ်ာ စီစဥ္တင္ျပပံု၊ ေတြးေထာင့္ေတြကို အသစ္ေျပာင္းလဲပစ္ဖို႔ကိစၥက တကယ္တမ္းမွာလြယ္ မေယာင္နဲ႔ခက္ပါတယ္။ တိမ္မေယာင္နဲ႔နက္ပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕အစဲြအလမ္း/ဟန္ပန္ေတြကိုဖယ္ရွားစြန္႔ပစ္လိုက္ရမွာျဖစ္လို႔ ကုိယ့္အတၱရဲ႕ ဆန္႔က်င္မႈ၊ အမ်ားလက္မခံႏိုင္မွာစိုးရိမ္ထိတ္လန္႔မႈေတြကို ရင္ဆိုင္ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါကိုကၽြန္ေတာ္တို႔စြန္႔စားလုပ္ရမွာပဲ။ ဒီလို မလုပ္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေခတ္ေပၚကဗ်ာလမ္းေဟာင္းထဲမွာပဲ တစ္လည္လည္ျဖစ္ေနၾကရပါလိမ့္မယ္။



(၇) ရသအေျပာင္းအလဲ

နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အာရံုခံစားပံု/ေရးဟန္နဲ႔တင္ျပပံုေတြကိုအေျပာင္းအလဲလုပ္လိုက္ရင္ ကဗ်ာစာသားေတြဆီကရတဲ့ ရသဟာလည္း အလိုအေလွ်ာက္ေျပာင္းလဲသြားပါလိမ့္မယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ ဘယ္လိုအရသာ/ရသမ်ဳိးရွိတယ္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာ ေရး၊ ဖတ္၊ ေလ့လာတဲ့အေတြ႕အႀကံဳေတြအရသိရွိခဲ့ၾကၿပီးပါၿပီ။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕ရသပံုစံအေဟာင္းကိုစြန္႔လႊတ္ၿပီး ရသအသစ္စမ္းသပ္ေဖာ္စပ္ရာမွာ အႏုပညာရသပ်က္မသြားေအာင္၊ အရသာအသစ္အမွန္တကယ္ျဖစ္လာေအာင္လုပ္ၾကရမွာပါ။ နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ရသအသစ္ဟာ ဘယ္လို ဘယ္ပံု အရသာမ်ဳိးလဲဆိုတာေတာ့ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ရသဖန္တီးႏိုင္မႈစြမ္းရည္/ပရိတ္သတ္ရဲ႕ရသခံစာႏိုင္မႈစြမ္းရည္ေတြအေပၚလည္းမူတည္ ေနပါေသးတယ္။ ဒီေနရာမွာ အရင္ေခတ္ေတြကလို “ရသ”ဆိုတာဘာလဲေမးခြန္းထုတ္ေနဖို႔၊ စဥ္းစားအေျဖရွာေနဖို႔အခ်ိန္မရွိပါဘူး။ ရသ အေျပာင္းအလဲ Aesthetic Shift လုပ္ဖို႔ကိုပဲ ေခါင္းထဲထည့္ထားၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ့္အႏုပညာအေတြ႕အႀကံဳနဲ႔ကိုယ္ ရသအသစ္ ေျပာင္းလဲႏိုင္ဖို႔အားထုတ္ၾကရမွာပဲေပါ့။



(၈) အဇၥ်တၱခံစားမႈ ပိုင္းစစိတ္ႃမႊာျခင္း

ပို႔စ္ေမာ္ဒန္အေတြးအေခၚေတြထဲက Theory of Fragmentation ဒီအေတြးအျမင္ကို အႏုပညာလက္ရာေတြထဲ သြန္းေလာင္း ထည့္လိုက္တဲ့အခါ ၀ါက်အပိုင္းအစေတြ၊ စကားစုအပိုင္းအျဖတ္ေတြျဖစ္သြားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၀တၳဳ/ကဗ်ာထဲမွာ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသား ရဲ႕အာရံုခံစားမႈအက်ဳိးအေၾက/အပိုင္းအစေတြပါမလာဘဲ အေတြးအေခၚထဲမွာအနည္ထိုင္က်န္ရစ္ေနခဲ့ၾကတယ္။ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္နစ္ေတြရဲ႕ အဲဒီအားနည္းခ်က္ကို နီယိုေမာ္ဒန္ကသတိျပဳမိၿပီး အႏုပညာလက္ရာေတြထဲမွာ က်ဳိးေၾကစိတ္ၿမႊာေနတဲ့ အဇၥ်တၱအာရံုခံစားမႈေတြ ထည့္သြင္းႏိုင္ေအာင္ႀကိဳးစားဖို႔ဆင္ျခင္မိပါတယ္။ စကားစု / ပါဒ / ၀ါက်အပိုင္းအစေတြနဲ႔အတူ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္လူသားရဲ႕စိတ္ခံစားမႈ အက်ဳိး အေၾက၊ အနည္အဖတ္ေတြပါ၀င္လာရင္ နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ထူးကဲတဲ့အရသာကို စမ္းသပ္ျမည္းစမ္းမိႏိုိင္မယ္ထင္ပါတယ္။



(၉) အေတြးအျမင္မ်ား အခ်ဳိးပ်က္ျခင္း

“အဇၥ်တၱခံစားမႈ ပိုင္းစစိတ္ႃမႊာျခင္း”မွာ ေဆြးေႏြးခဲ့သလုိပါပဲ။ နီယိုေမာ္ဒန္က ကဗ်ာရဲ႕မ်က္ျမင္ပံုသ႑ာန္အခ်ဳိးပ်က္ျခင္းထက္ ကဗ်ာဆရာရဲ႕အတြးအေခၚ/အာရံုခံစားပံု အခ်ဳိးပ်က္ျခင္းကို ပိုအေလးထားပါတယ္။ လူ႔အဖဲြ႕အစည္း/အနာဂတ္/ယဥ္ေက်းမႈ/လူ႔ဘ၀ အဓိပၸါယ္ဆိုတာေတြကို ဘယ္လိုဖြင့္ဆိုလို႔ဖြင့္ဆိုရမွန္းမသိေအာင္ ရႈပ္ေထြး/ေထြျပား/ေပြလီလွတဲ့ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ေခတ္ကာလႀကီးထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕သေဘာထား/အေတြးအျမင္ေတြ အခ်ဳိးပ်က္တြန္႔လိမ္ေနပံုကေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာ/အံ့ၾသတုန္လႈပ္ဖြယ္ရာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေခတ္ရဲ႕လူငယ္ေတြမွာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ရာအယူ၀ါဒမရွိေတာ့ဘူး။ တန္ဖိုးထားယံုၾကည္ရာအႏွစ္သာရေတြေပ်ာက္ဆံုးေန ၾကၿပီ။ ေခတ္အဆက္ဆက္ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ခဲ့ၾကတဲ့အမွန္တရားဆိုတဲ့အရာဟာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ရာ၊ ေမးခြန္းထုတ္ဖြယ္ရာ အသိခံအရာ တစ္ခုျဖစ္ေနၿပီ။ တခ်ဳိ႕ေ၀ဖန္သံုးသပ္သူေတြေျပာသလုိ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ နတၳိ၀ါဒဆီဦးတည္ေရြ႕လ်ားေနတယ္ဆိုတာကလည္း ဒီလို အေတြးအျမင္ေတြ အခ်ဳိးပ်က္ရာက စတင္ျမစ္ဖ်ားခံခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္ရဲ႕ဂီတက ၁၉၆၀ခုႏွစ္ေတြဆီက ေရာ့ခ္ဂီတမဟုတ္ေတာ့ ပါဘူး။ ဒီေန႔ေခတ္ရဲ႕ဂီတက Hip-Hop, Alternative, Punk-Metal နဲ႕ Nu-Metal.



(၁၀) အေၾကာင္းအရာမ်ား ေရာေထြးထားျခင္း

ေခတ္ၿပိဳင္အႏုပညာလက္ရာတခ်ဳိ႕ကိုေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ အေၾကာင္းအရာအရ ဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ေနတဲ့ အေရးအသားေတြကို ေတြ႔ျမင္ၾကရမွာပါ။ ကဗ်ာစာသားေတြထဲမွာ ၀ါက်တစ္ေၾကာင္းဟာ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကိုသယ္ေဆာင္လာတယ္။ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုမၿပီးဆံုးခင္မွာ တျခားအေၾကာင္းအရာအသစ္တစ္ခုျဖတ္၀င္လာတယ္။ လက္ရာ/စာသားတစ္ခုလံုးလႊမ္းၿခံဳၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေၾကာင္းအ၇ာအပိုင္းအစေတြဆက္စပ္စီစဥ္ထားတဲ့အတြက္ တိက်ေသခ်ာတဲ့ဗဟိုခ်က္ေပ်ာက္ဆံုးသြားတာေတြ႕ရပါတယ္။



(၁၁) အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္း

နီယိုေမာ္ဒန္္မွာ အေၾကာင္းအရာဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းနဲ႕အတူ အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းကို ေပၚလြင္ထင္ရွားေအာင္လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ျခင္းဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕မေရရာမေသခ်ာတဲ့ လူ႔ဘ၀စီမံကိန္းေတြဆီကေန ျမစ္ဖ်ားခံလာ ပါတယ္။ လက္ရွိပစၥဳပၸန္ဘ၀ျဖစ္တည္မႈ၊ အနာဂတ္အလားအလာ၊ အေတြးအေခၚအယူ၀ါဒ၊ ေငြေၾကးနဲ႔ဖက္ရွင္ပစၥည္းစသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရဲ႕လူ႔ဘ၀မွာ အမွန္တကယ္ဗဟိုျပဳ/စဲြလမ္းဆုပ္ကိုင္ထားရမယ့္အရာဆိုလို႔ ဘာဆိုဘာမွမရွိပါဘူး။ လူသားဟာ သူ႔ဘ၀မွာဗဟိုျပဳေတြးေခၚ/ အာရံုခံစားရာ ဘာဆိုဘာမွမရွိတဲ့အျဖစ္မွန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳေနရတယ္။ ဗဟိုျပဳစရာအေၾကာင္းအရာေပ်ာက္ဆံုးသြားတာနဲ႔အမွ် သူ႔အာရံု ခံစားပံု/ေလာကအျမင္ေတြဟာလည္းChaos/Alternativeျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကိုအထင္မွားေျပာခဲ့တဲ့ “အေၾကာင္းအရာဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့မႈ” ေလာက္နဲ႔ခ်ဥ္းကပ္တင္ျပလို႔မျပည့္စံုႏိုင္ပါဘူး။ ကဗ်ာဆရာဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူသားနဲ႔ သူ႔ရဲ႕အာရံုခံစားမႈဗဟိုခ်က္ကင္္းမဲ့မႈကို ထိေရာက္ပီျပင္ တင္ဆက္ေဟာေျပာဖို႔ ေခတ္လူသားရဲ႕ အဇၥ်တၱအတြင္းလႊာထဲထိ ထိုးထြင္းသိျမင္ၾကည့္ႏိုိင္မွျဖစ္လိမ့္မယ္။ လူသားရဲ႕ဘ၀မွာ အာရံုခံစားမႈ ေတြ ပိုင္းစစိတ္ၿမႊာေနတာ၊ ဗဟိုခ်က္ကင္းမဲ့ေနတာျမင္ရင္ ေနာက္တစ္ဆင့္အေနနဲ႔ အဲဒီလုိအဓိပၸါယ္ထြက္တဲ့စကားလံုးရေ၀ါဟာရေတြကို ရွာေဖြဆက္စပ္တည္ေဆာက္ၾကည့္ဖို႔စိတ္တိမ္းညြတ္လာပါလိမ့္မယ္။



(၁၂) လူ/လူအမ်ားရဲ႕အျမင္နဲ႔ အာရံုခံစားမႈမ်ား ေရာေထြးေနျခင္း/ေပါင္းစပ္ေရးဖဲြ႕ျခင္း

ကဗ်ာဆရာဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူ႔အဖဲြ႕အစည္းထဲမွာ/လူအုပ္ႀကီးထဲမွာ ေရာေႏွာေနထိုင္ရွင္သန္ေနရတဲ့ ပုဂၢလိကလူသား တစ္ေယာက္သာျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဘ၀ကို သူ႔ကိုယ္ပိုင္ေလာကအျမင္ေတြနဲ႔လံုၿခံဳေအာင္တည္ေဆာက္ထားသည္ျဖစ္ေစ၊ ေခတ္/လူ႕အဖဲြ႕ အစည္းရဲ႕သေဘာထားအျမင္/တန္ဖိုးေတြရဲ႕ရိုက္ခတ္မႈကို မလြဲမေသြရိုက္ခတ္ခံရစၿမဲျဖစ္တယ္။ သူ႔ရဲ႕ေလာကအျမင္/အာရံုခံစားမႈ/အယူ အဆေတြဟာလည္း ေခတ္ထဲမွာရွိႏွင့္ေနၿပီးသားျဖစ္တဲ့၊ တည္ေဆာက္ၿပီး/ဆဲ ယဥ္ေက်းမႈက သြန္သင္ျပဌာန္းထားတဲ့အရာေတြနဲ႔ ေရာေထြးေနပါတယ္။ အဲဒီအေျခအေနဟာ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အေရးႀကီးတဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္လာတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မ်ာ ကဗ်ာဆရာရဲ႕ အာရံုခံစားမႈ/ေလာကအျမင္ေတြအျပင္ တျခားသူ/ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕အျမင္ခံစားမႈေတြပါ ေရာေႏွာတင္ျပဖို႔စဥ္းစားလာၾကတယ္။ ဒါဟာ ေခတ္ၿပိဳင္လူအုပ္ႀကီးထဲက အျခားသူေတြရဲ႕ Identity ကို Imitate လုပ္ဖို႔ႀကိဳးစားၾကည့္ျခင္းပါပဲ။



(၁၃) နိမိတ္ပံု/သေကၤတမ်ားေလွ်ာ့ခ်ျခင္း

ေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ကဗ်ာဆရာေတြက နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို အစြမ္းကုန္ရွာေဖြသံုးစဲြခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအားထုတ္ၾကရာမွာ သန္မာလတ္ဆတ္တဲ့နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြရခဲ့ၾကသလုိ ကဗ်ာဖတ္သူနဲ႔ေ၀းကြာေနတဲ့နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို လည္း မလြဲမေသြေတြ႕ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေႏွာင္းပိုင္း (၂၀၀၀-၂၀၀၅)ေနာက္မွာေတာ့ ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕က နိမိတ္ပံု/သေကၤတ ေတြေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ဟန္ျပင္လာၾကတာသတိျပဳမိၾကပါလိမ့္မယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အထူးျပဳလုပ္ဖန္တီးထားတဲ့ နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြရဲ႕အခန္း က႑ဟာ မိန္ေဖ်ာ့လာပါတယ္။ ဒါဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုး အားျပဳသံုးစဲြလာတဲ့ အလကၤာအသံုးအႏႈန္းေတြကို ရိုးအီ ၿငီးေငြ႔လာတာကတစ္ေၾကာင္း၊ ကဗ်ာဖတ္သူပရိတ္သတ္နဲ႔နီးကပ္ေအာင္ တိုးေရြ႕လိုတာကတစ္ေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။



(၁၄) အရပ္သံုးဘာသာစကားမ်ား ေရာေႏွာသံုးစဲြျခင္း

နိမိတ္ပံု/သေကၤတေတြကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တာနဲ႔အမွ် ကဗ်ာဘာသာစကား (အလကၤာတန္ဆာဆင္မႈ/ကဗ်ာဆန္ဆန္လွပႏူးညံ့မႈ) ရဲ႕ ေရႊရည္ေရႊေသြးက စံႏႈန္းေလ်ာ့က်သြားမွာပါပဲ။ ကဗ်ာဘာသာစကားရဲ႕တခ်ဳိ႕အစိတ္အပိုင္းေတြမွာ အရပ္သံုးဘာသာစကားက ၀င္ေရာက္ေနရာယူလာမယ္။ ကဗ်ာဘာသာစကားနဲ႔ အရပ္သံုးဘာသာစကား အေရာအေႏွာ၊ စပ္ဟပ္ပံုရာခိုင္ႏႈန္းကေတာ့ ကဗ်ာဆရာ တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕ စိတ္တိမ္းညြတ္မႈအေပၚမူတည္ပါတယ္။ ကဗ်ာဘာသာစကားေနရာမွာ အရပ္သံုးဘာသာစကား၀င္ေရာက္လာတာဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာသစ္နဲ႔ ကဗ်ာဖတ္သူၾကားက အကြာအေ၀းကို ဆဲြခ်ဳံ႕ပစ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။



(၁၅) ရိုးရွင္းလြယ္ကူေသာ အဓိပၸါယ္/အနက္ဖြင့္စံနစ္မ်ားတည္ေဆာက္ျခင္း

ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေရွ႕ကကဗ်ာသုေတသီ(ျမဇင္၊ မင္းလွညြန္႔ၾကဴး၊ ေမာင္သာႏိုး၊ မ်ဳိးသန္႔) ေတြ ေျပာဆိုခံယူခဲ့ၾကတဲ့ ေခတ္ေပၚကဗ်ာရဲ႕လကၡဏာတစ္ခုက သြယ္၀ိုက္ဖဲြ႕ဆိုတဲ့ ၀ကၤ၀ုတၱိသေဘာ၊ မွန္ကူကြက္သေဘာေတြျဖစ္ပါ တယ္။ အဲဒီလကၡဏာဟာ ေခတ္အေျခအေနအရ ေပၚထြက္လာခဲ့တာမွန္ေပမယ့္ ကဗ်ာသေဘာတရား စူးစမ္းေလ့လာမႈအားနည္းတဲ့၊ ကဗ်ာဖတ္က်င့္အေလ့အထသိမ့္မရွိတဲ့ ကဗ်ာဖတ္သူေတြနဲ႕အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ အလွမ္းကြာခဲ့ပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာရဲ႕ ၀ကၤ၀ုတၱိသေဘာ၊ မွန္ကူကြက္သေဘာေတြကိုစြန္႔လႊတ္ၿပီး ရိုးရွင္းလြယ္ကူတဲ့ အဓိပၸါယ္/အနက္ဖြင့္စံနစ္ေတြဆီ ေျပာင္းလဲေရြ႕ လ်ားသြားပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာဟာ သူေျပာလိုတဲ့ဆိုလိုရင္းေရာက္ေအာင္ တိုက္ရိုက္/ဒဲ့ဒိုးပဲေျပာတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေခတ္ကလို သြယ္၀ိုက္တာေတြ၊ မူယာမာယာမ်ားတာေတြလုပ္မရေတာ့ဘူး။ ဒါဟာ ေခတ္ၿပိဳင္ထဲမွာ ေပၚထြန္းေနတဲ့ဟစ္ေဟာ့ပ္ဂီတ၊ ပန္႔ခ္ဂီတာေတြရဲ႕ ရိုးသားပြင့္လင္းမႈေတြနဲ႔ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။



(၁၆) ကဗ်ာအတြင္းသားအေပ်ာ့ထည္ (Soft-ware) မ်ားေျပာင္းလဲျခင္း

ကဗ်ာရဲ႕အတြင္းသားအေပ်ာ့ထည္ (Soft-ware) ဆိုတာ အာရံုခံစားပံု၊ နိမိတ္ပံုသေကၤတ၊ အသံအသြားအလာေတြကိုဆိုလိုပါ တယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္မွာ အာရံုခံစားပံု/စိတ္ကူးစိတ္သန္း/အသိပညာအေျပာင္းအလဲအျပင္ နိမိတ္ပံု၊ သေကၤတ၊ အသံအသြားအလာအသစ္ ေတြကိုလည္း ရွာေဖြဖို႔လိုပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးခ်င္းစီမွာ ကိုယ္ပိုင္ဟန္လိုပံုေသျဖစ္ေနတဲ့ စကားလံုး/အသံ/ဘာသာစကားအကြက္ အဆင္ေတြရွိေနတတ္ၾကပါတယ္။ နီယိုေမာဒန္မ်ာကဗ်ာဆရာရဲ႕ Concept ကို ပထမအဆင့္ေျပာင္းလဲၿပီးတာနဲ႔ ပံုေသျဖစ္ေနတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ အေရးအသားဟန္ပန္ေတြကို စြန္႔လႊတ္ဖို႔၊ စမ္းသပ္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔အေရးႀကီးလာပါတယ္။ အာရံုတိမ္းညြတ္ေနက်အေၾကာင္းအရာေတြကို ေသြဖီ၊ အသံုးျပဳေနက်စကားလံုးအေဟာင္းေတြကို စြန္႔လႊတ္၊ ကိုယ္ပို္င္ဟန္ အသံအသြားအလာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္၊ စကားလံုးအစပ္အသစ္ေတြ ရွာေဖြႏိုင္ဖို႔ဟာ ကဗ်ာသစ္အသြင္ေျပာင္းလဲမႈအတြက္ အေ၇းႀကီးတဲ့စဥ္းစားစရာအခ်က္အလက္ေတြပါပဲ။



(၁၇) ေပၚျပဴလာျဖစ္ေနတဲ့ အေရးအသား/ဟန္ပန္မ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း

ေခတ္ေပၚကဗ်ာသမိုင္းကိုအေပၚစီးကၾကည့္ရင္ အမ်ားႀကိဳက္ေပၚျပဴလာျဖစ္တဲ့အေရးအသား၊ ဟန္ပန္မ်ဳိးေတြမၾကာခဏဆိုသလို ေခါင္းေထာင္ထြက္ေပၚလာတတ္ၾကတာကိုသတိျပဳမိၾကပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုေပၚျပဴလာ/ေပၚပင္ အေရးအသားမ်ဳိးေတြဟာ ဖက္ရွင္အသစ္ အဆန္းေတြလိုပဲ အေတြးအေခၚႏုနယ္တဲ့ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕ကို ျဖားေယာင္းဆဲြေဆာင္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခ်ိန္တန္လို႔တစ္ႏွစ္ ေလာက္ၾကာၿပီးဆိုရင္ ေပၚျပဴလာျဖစ္ျခင္း၊ လတ္တေလာဖက္ရွင္ျဖစ္ျခင္းရဲ႕ သဘာ၀အတိုင္းျပန္တိမ္ျမဳပ္ေမွးမွိန္သြားၾကတာပါပဲ။ ဥပမာ ႏိုင္ငံတကာသတင္းဂ်ာနယ္ထဲက သတင္းေခါင္းစဥ္ေတြခ်ည္းသက္သက္ ဆက္စပ္ဖဲြ႕စည္းၿပီး ကဗ်ာေရးတာမ်ဳိး၊ တစ္ေယာက္ကစစ္ပဲြ ကဗ်ာဆိုရင္ ေနာက္တစ္ေယာက္ရဲ႕ကဗ်ာထဲမွာ မီးခိုးနံ႔ယမ္းနံ႕ေတြဆူေ၀သြားတာမ်ဳိး၊ တစ္ေယာက္က ဘာသာစကားဆိုရင္ တစ္ေယာက္ က စကားဘာသာဆိုတာမ်ဳိး၊ ၿပီးေတာ့ ကဗ်ာကိုဘယ္လိုစၿပီးဘယ္ပံုသယ္ေဆာင္၊ ဘယ္လိုအဆံုးသတ္ၿပီးၿပီမို႔ ကဗ်ာဖတ္သူက ေခါင္းစဥ္ ၾကည့္တပ္လိုက္ပါဆိုတာမ်ဳိးေတြေပါ့။

အခု ဥပမာေပးခဲ့တဲ့သေဘာေတြဟာ ျမန္မာကဗ်ာသမိုင္းမွာ ေရပြက္ပမာ ေသြး႐ူးေသြးတန္းထပြက္ၿပီး ျပန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ့္ ဖက္ရွင္ေတြဆိုတာ နီယိုေမာ္ဒန္ေတြက သေဘာေပါက္ထားၾကပါတယ္။ နီယိုေမာ္ဒန္ေတြက အဲဒီလိုေပၚျပဴလာ/ဖက္ရွင္ျဖစ္တဲ့ အေရး အသားမ်ဳိးေတြကို ဂ႐ုစိုက္ေရွာင္ၾကဥ္ပါတယ္။ သူတို႔က လတ္တေလာ လူႀကိဳက္မ်ား၊ ေခတ္စားေနတဲ့ကဗ်ာဖက္ရွင္ဒီဇိုင္းကိစၥေတြကို သိပ္စိတ္မ၀င္စားဘဲ သမိုင္းေခတ္ရဲ႕ေတာင္းဆိုမႈနဲ႔အညီသြားရမယ့္ ေခတ္၏ကဗ်ာသစ္ရဲ႕ေရရွည္ေျခလွမ္းအလားအလာကို ေလးနက္တဲ့ သေဘာထားနဲ႔႐ႈေမွ်ာ္ၾကပါတယ္။



နီယိုေမာ္ဒန္ရဲ႕ေနာက္ခံအယူအဆနဲ႔ သြင္ျပင္လကၡဏာတခ်ဳိ႕နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တတ္ႏိုင္သမွ်ေဆြးေႏြးတင္ျပၿပီးပါၿပီ။ ဒါေတြဟာ သံမဏိစည္းမ်ဥ္းေတြမဟုတ္သလုိ အလြတ္က်က္ကိုးကားရမယ့္ အဆိုအမိန္႔ေတြ၊ စံျပအေျဖလႊာေတြလည္းမဟုတ္ပါဘူး။ အရပ္စကားနဲ႔ေျပာရရင္ ႀကိဳက္တာေ႐ြးယူ၊ မႀကိဳက္တာလႊင့္ပစ္လိုက္ေပါ့ဗ်ာ။

ကၽြန္ေတာ့္အျမင္တစ္ခုရွိပါတယ္။

အႏုပညာရပ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ အႀကြင္းမဲ့ခိုင္မာၿပီး ျပည့္စံုတဲ့ပကတိအမွန္အမွားဆုိတာေတြမရွိပါဘူး။ တကယ္လို႔ရွိတယ္ လို႔ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကအျမင္က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ေျပာလာရင္လည္း အဲဒီအမွန္အမွားကိစၥေတြကိုစိတ္မ၀င္စားပါဘူး။ လူ႔ဘ၀မွာကိုယ္ယံုၾကည္ ရာကိုယ္လုပ္ဖို႔၊ ကိုယ္တည္ေဆာက္ခ်င္ရာတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကဗ်ာဆရာဘ၀ကို ေ႐ြးခ်ယ္ထားၾကတာပါ။ အယူအဆ မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာ ကိုင္စဲြ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ တာ၀န္ယူပါတယ္။



ေအာင္ရင္ၿငိမ္း

Read more »